00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Սուրեն Սուրենյանց
Հայաստանն արկածախնդիր մոտեցում է որդեգրել․ Սուրեն Սուրենյանց
09:07
6 ր
Սամվել Ճզմաչյան
Նոր խաղացողի մուտքը բանկային համակարգ վատ չէ․ Սամվել Ճզմաչյան
09:13
7 ր
Միքայել Բադալյան
Էրմիտաժի տնօրենը կգա Հայաստան․ Միքայել Բադալյան
09:22
6 ր
Ուղիղ եթեր
09:29
7 ր
Ուղիղ եթեր
09:37
23 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
10:08
48 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
6 ր
Տիգրան Տեր-Մարգարյան
Կրակել են Երևանի Նոր Նորքի թաղապետարանի լուսամուտներին. Տիգրան Տեր-Մարգարյան
13:07
1 ր
Դանիել Ազատյան
Ամերիաբանկի և HSBC-ի գործարքները հնարավորինս թափանցիկ են. Դանիել Ազատյան
13:08
4 ր
Սամվել Ճզմաչյան
Նոր խաղացողի մուտքը բանկային համակարգ վատ չէ․ Սամվել Ճզմաչյան
13:13
7 ր
Արման Թաթոյան
Ադրբեջանի զինծառայողները Ներքին Հանդի դպրոցի անմիջական հարևանությամբ են. Արման Թաթոյան
13:21
3 ր
Սուրեն Սուրենյանց
Հայաստանն արկածախնդիր մոտեցում է որդեգրել․ Սուրեն Սուրենյանց
13:25
6 ր
Միքայել Բադալյան
Էրմիտաժի տնօրենը կգա Հայաստան․ Միքայել Բադալյան
13:31
6 ր
Արսեն Հարությունյան
Յուրքանչյուր ոսկե մեդալ շատ դժվարություններ հաղթահարելու արդյունք է․ Արսեն Հարությունյան
13:39
1 ր
Արման Անդրեասյան
Գնացել էի Բուխարեստ չեմպիոնության համար․ Արման Անդրեասյան
13:41
1 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
7 ր
Տիգրան Տեր-Մարգարյան
Կրակել են Երևանի Նոր Նորքի թաղապետարանի լուսամուտներին. Տիգրան Տեր-Մարգարյան
14:08
1 ր
Արամ Սաֆարյան
Ռուսաստանյան շուկան շարունակելու է գրավիչ մնալ բարեկամ երկրների բիզնեսի համար. Արամ Սաֆարյան
14:21
8 ր
Թաթուլ Մանասերյան
ՀՀ տնտեսական աճի հիմնական բաղադրիչը կարող է դառնալ արտահանումը դեպի ԵԱՏՄ. Թաթուլ Մանասերյան
14:30
7 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
7 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
«Խաղաղության գործընթացը կա՛մ ողջ է, կա՛մ մեռած՝ երկուսից մեկը»․ 5 րոպե Դուլյանի հետ
18:08
8 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
5 ր
Կիրո Մանոյան
Արցախի կորուստը ժամանակավոր է. Կիրո Մանոյան
19:06
10 ր
Թաթուլ Մանասերյան
Արցախցիների 15 տոկոսից ավելին լքել է Հայաստանի տարածքը. Թաթուլ Մանասերյան
19:23
1 ր
Սերգեյ Կոպիրկին
Հայ և ռուս ժողովուրդների խորքային կապի ավանդույթները պետք է փոխանցել սերունդներին. Սերգեյ Կոպիրկին
19:33
2 ր
Ուղիղ եթեր
09:00
4 ր
Հայկ Խալաթյան
Վերջին տարիներին ՀՀ-ՌԴ հարաբերություններում ճգնաժամը խորանում ու լրջանում է.Խալաթյան
09:05
5 ր
Թաթուլ Մանասերյան
Այդ ամենը ՀՀ գործընկերների մոտ անխուսափելիորեն առաջացրել է բացասական սպասումներ.Մանասերյան
09:11
9 ր
Վարդան Ոկանյան
Իրանի հետ չհամագործակցելը ուղղակի վնասում է Հայաստանի կենսական շահերին.Ոսկանյան
09:21
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:26
3 ր
Ուղիղ եթեր
09:37
22 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
10:05
32 ր
Ուղիղ եթեր
11:01
6 ր
Հայկ Խալաթյան
Վերջին տարիներին ՀՀ-ՌԴ հարաբերություններում ճգնաժամը խորանում ու լրջանում է.Խալաթյան
11:08
5 ր
Վարդան Ոկանյան
Իրանի հետ չհամագործակցելը ուղղակի վնասում է Հայաստանի կենսական շահերին.Ոսկանյան
11:14
4 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
6 ր
Ռուստամ Բադասյան
Պետեկամուտների կոմիտեն կընդառաջի արտագնա աշխատանքի մեկնողներին, օրենսդրական փոփոխություններ կարվեն․Բադասյան
14:07
10 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
6 ր
Արմեն Գրիգորյան
«Հայաստանն Ադրբեջանից ստացել է խաղաղության պայմանագրի վերաբերյալ Բաքվի տարբերակը․Գրիգորյան
17:07
11 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
Մեր աններելի բացթողումը. չզգացինք, թե ինչպես վերափոխվեցին տարածաշրջանն ու Ադրբեջանը
18:05
8 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
5 ր
Հայկազ Ֆանյան
ՀՀ-ի 2024թ.-ի տնտեսակա աճի մասին Համաշխարհային բանկի զուսպ գնահատականներն ավելի իրատեսական են թվում.Ֆանյան
19:18
4 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

Հայկական արյուն. վերադարձ կորուսյալ Հայրենիք

© Sputnik / Асатур ЕсаянцНациональный архив Армении
Национальный архив Армении - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվել
Sputnik Արմենիա պորտալի թղթակիցներին հաջողվեց տեսնել XIX դարի երկրորդ կեսերի օսմաներեն վկայությունները

Անի Լիպարիտյան, Sputnik.

«Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ու նրա տարածքը պատկանում է հայերին, ինչը նույնքան պարզ ու հավիտենական է, որքան արևը»,- այս մասին իր որոշման մեջ գրել է թուրք սուլթաններից մեկը, այն վերաբերում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Բայազեթի թեմի սեփականությանը (Դողուբայազեթ, ներկայիս Թուրքիա):

Թուրքիայի կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցուն եկեղեցական սեփականությունը վերադարձնելու հարցը արդիական է երկար տարիներ: Երկու տարի առաջ Ամենայն Հայոց Գարեգին II Կաթողիկոսը և Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ I Կաթողիկոսն իրենց համատեղ ելույթում Թուրքիային կոչ արեցին վերադարձնել հայկական եկեղեցիներն ու եկեղեցապատկան գույքը:

Sputnik Արմենիա պորտալին տված հարցազրույցում Հայաստանի ազգային արխիվի գիտահետազոտական բաժնի վարիչ Գոհար Ավագյանը պատմեց Հայ Առաքելական Եկեղեցուն պատկանող տարածքների և ունեցվածքի վերաբերյալ օսմաներեն փաստաթղթերի մասին: Այժմ բոլոր փաստաթղթերը թարգմանվում են հայերեն, իսկ գարնանը գիրք կհրատարակվի:

© Sputnik / Асатур ЕсаянцՀայաստանի ազգային արխիվի գիտահետազոտական բաժնի վարիչ Գոհար Ավագյան
Заведующая научно-исследовательского отдела Национального архива Армении Гоар Авакян - Sputnik Արմենիա
Հայաստանի ազգային արխիվի գիտահետազոտական բաժնի վարիչ Գոհար Ավագյան

«Բարեբախտաբար, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի դիվանի ֆոնդում մենք միանգամայն պատահաբար հայտնաբերեցինք տասնյակ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են Վանի ու Էրզրումի գավառների հայկական եկեղեցիներին պատկանող ունեցվածքին», — պատմեց Գոհարը` զգուշորեն մաքուր դարակների միջից հանելով փաստաթղթերով լի մի մեծ թղթապանակ:

Դրանք Հայ Առաքելական Եկեղեցուն պատկանող ունեցվածքի վկայություններն էին:

«Ցավոք, մենք Արևմտյան Հայաստանի գավառների եկեղեցիներին պատկանող ունեցվածքի մասին շատ փաստաթղթեր չունենք: Ավանդաբար բոլոր գրություններն ուղարկվում էին Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարան, իսկ Արևելյան Հայաստան նման քիչ փաստաթղթեր էին ստացվում», — պարզաբանեց Գոհարը:

© Sputnik / Асатур ЕсаянцԱզգային արխիվում պահվող օսմաներեն վկայություններ
Архивное дело  - Sputnik Արմենիա
Ազգային արխիվում պահվող օսմաներեն վկայություններ

Հետո նա մի հետաքրքիր պատմություն ներկայացրեց այն մասին, թե ինչպես փաստաթղթերը հայտնվեցին Ազգային արխիվում:

Նրա խոսքով` Մեծ եղեռնի տարիներին, մասնավորապես` 1915 թվականին, Բայազեթի թեմի առաջնորդական տեղապահ Ներսես ավագ քահանա Քաջբերունուն հալածանքների ժամանակ հաջողվեց փրկել բոլոր այդ փաստաթղթերն ու բերել Էջմիածին:

«Այդ հոգևորականի շնորհիվ մենք այսօր շուրջ 160 վկայություն ունենք կալվածքների մասին, որոնք գրված են օսմաներեն: Ի դեպ, Քաջբերունին փաստաթղթերը բերելուց հետո խնդրեց ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ վտանգելով կյանքը` արժեքավոր փաստաթղթեր է փրկել, այլ ոչ թե թանկարժեք իրեր», — ասաց Sputnik Արմենիա պորտալի զրուցակիցը:

Գոհարը պարզաբանեց, որ երբ խոսքը գույքի և ունեցվածքի մասին է, ապա դա ոչ միայն եկեղեցու շենքն է, այլև խանութներ, դաշտեր, արտեր, հողեր, կրպակներ, դպրոցի շենքեր և այլն: Ընդ որում, այն ամենն, ինչ պատկանում էր այս կամ այն եկեղեցուն, իր հստակ գինն ուներ:

© Sputnik / Асатур ЕсаянцԱզգային արխիվում պահվող օսմաներեն վկայություններ
Архивные документы на османском языке  - Sputnik Արմենիա
Ազգային արխիվում պահվող օսմաներեն վկայություններ

«Բոլոր այդ վկայությունները ժամանակին տրվում էին պետության կողմից: Այսինքն այդ փաստաթղթերից կարելի էր հասկանալ, թե ինչը ում է պատկանում», — ավելացրեց նա:

Հետո նա մի մեծ նամակ բացեց, որը գրել էր հենց այն թուրք սուլթանը, որի անունը դեռ չի հստակեցվել: Նամակում մեծ տառերով մի գրություն էր, որն, ըստ էության, սուլթանի որոշումն էր, որտեղ նա խոսում էր հենց այն մասին, որ եկեղեցիները պատկանում են հայերին:

© Sputnik / Асатур ЕсаянцԹուրք սուլթանի որոշումը
Письмо одного из турецких султанов в свидетельстве о собственности Баязетской епархии ААЦ - Sputnik Արմենիա
Թուրք սուլթանի որոշումը

Միջազգային փորձագետների համար հասանելի կլինեն բոլոր ներկայացված փաստաթղթերը, որոնք կարևոր վկայություն են այն մասին, թե ինչն է պատկանել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն:

Այժմ սկսվել է օսմաներենից հայերեն փաստաթղթերի թարգմանության դժվար գործընթացը: Գրքերը հայերեն, ռուսերեն, հավանաբար նաև անգլերեն լեզուներով վաճառքում կհայտնվեն այս տարվա մարտ-ապրիլ ամիսներին:

«Գործընթացը դժվար է առաջ գնում, քանի որ կոնկրետ տեղանքների անվանումներ կան թուրք-արաբերեն լեզվով, քանի որ օսմաներենն արաբերենի, թուրքերենի ու պարսկերենի խառնուրդ է: Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում արդեն արձագանքել են և պատրաստ են աջակցել տպագրմանը: Ես անուղղելի լավատես եմ: Եվ կարծում եմ, որ բոլոր ջանքերն ու գործերը լավ արդյունք կտան, զուր չեն կորչի: Չգիտեմ, թե երբ դա տեղի կունենա, սակայն արդարությունը կհաղթի: Ես համոզված եմ», — եզրափակեց Գոհարը:

Արխիվում պատմության ու հին թղթերի հոտ էր տիրում: Այս յուրահատուկ մթնոլորտը տրամադրում էր ավելի շատ բան իմանալու: Ի՞նչ է տեղի ունեցել մեզանից առաջ: Իհարկե, մեկ օրում հնարավոր չէ ուսումնասիրել նման քանակի հետաքրքիր փաստաթղթերը, սակայն օսմաներեն վկայությունները, որոնց մասին լրագրողներին վերջերս պատմել էր Ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանը, մեր ուշադրության կենտրոնում էին հայտնվել:

© Sputnik / Асатур Есаянц Ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյան
Аматуни Вирабян - Sputnik Արմենիա
Ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյան

Մնում է սպասել, մինչև բոլոր փաստաթղթերը թարգմանվեն հայերեն և ռուսերեն, որպեսզի բոլոր ցանկացողները կարողանան ծանոթանալ պատմության այն մութ էջերին, որոնք Թուրքիան համառորեն փորձում է թաքցնել ու նույնիսկ ոչնչացնել:

 

 

 

Լրահոս
0