Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից

© Sputnik / Hovhannes ShoghikyanНастоятель монастыря Дадиванк Тер-Ованнес
Настоятель монастыря Дадиванк Тер-Ованнес - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվեք
Սրբատեղին «ապաքինվում» է 10 տարվա գերությունից ու խոշտանգումներից հետո։ Ազատագրված Դադիվանքին, սակայն, այսօր մեկ այլ վտանգ է սպառնում։

ԵՐԵՎԱՆ, 22 սեպտեմբերի — Sputnik, Նելլի Դանիելյան. Արցախյան Դադիվանքը վտանգի տակ է։ Սողանքն արդեն մոտեցել է վանքի հենապատերից մեկին։ Այս մասին Sputnik Արմենիային պատմեց վանական համալիրի հոգևորական տեր Հովհաննես քահանա Հովհաննիսյանը։

© Sputnik / Hovhannes ShoghikyanԴադիվանք տանող ճանապարհը
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանք տանող ճանապարհը

Պետության ու եկեղեցու աջակցությանը չսպասելով`  տեր Հովհաննեսը որոշել է կանխել  վտանգն առկա սահմանափակ միջոցներով։

«Ուզում ենք, որ ժողովրդի օգնությամբ, ամեն մեկը մի քար դնելով, վերականգնենք։ Այն կողմում արդեն պատին մոտեցել էր, փլվածք կար»,– ասաց հոգևորականը։

Տեր Հովհաննեսը հայտնեց, որ վանական համալիրի փլուզումը կանխելու համար անհրաժեշտ 100 մետր երկարությամբ հենապատի 50 մետրն արդեն կառուցված է։ Շինարարության ամբողջական ավարտից հետո հենապատը նախատեսվում է հողապատել ու ծառատունկ իրականացնել`ծառերի արմատների միջոցով սողանքը կանգնեցնելու համար։

© Sputnik / Hovhannes ShoghikyanԴադիվանք
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանք

Վանքի հիմնական կառույցներից զատ տեր Հովհաննեսը որոշել է կործանումից փրկել նաև տարիներ շարունակ անուշադրության մատնված մատուռները։

© Sputnik / Nelli DanielyanՄատուռ Դադիվանքի տարածքում
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Մատուռ Դադիվանքի տարածքում

Դադիվանքի մերձակա սարերի գագաթներին ու լանջերին դրանք 7-ն են, որոնցից 4-ն արդեն վերականգնվել է։ Այժմ շինարարներն աշխատում են 5-րդի վրա։ Տեր Հովհաննեսն էլ ամեն օր հետևում է նրանց աշխատանքին։ Եթե չի հասցնում անձամբ այցելել, վանատան պատուհանից հեռադիտակով հետևում է ու մտովի հաշվում, թե ինչ մնաց անելու ու երբ կկարողանա ասել` փրկեցին նաև 5-րդ մատուռը։

© Sputnik / Hovhannes ShoghikyanԴադիվանք
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանք

«7 մատուռներից երկուսն էլ անտառում են, սարերի հետևում։ Դրանց վերականգնումն առայժմ հնարավոր չէ։ Սեփական ուղղաթիռ պիտի ունենանք դրանք վերակառուցելու համար»,– կես լուրջ– կես կատակ ասում է քահանան ու հավելում, որ մնացած 5-ն էլ անմատչելի վայրերում են, և դրանց ևս տեխնիկա մոտեցնել հնարավոր չի եղել։

«Էշերով, ձիերով ենք տարել ամբողջ շինանյութերը։ Շինարարության ավարտից հետո էլ մնացած շինանյութը շալակած ենք հետ իջեցնում սարից»,– պատմեց քահանան։

Անհրաժեշտ գումարի առկայության դեպքում տեր Հովհաննեսի հաշվարկով 2020թ.–ի դեկտեմբերին Դադիվանքի վանական համալիրն ամբողջությամբ վերականգնված կլինի։ Բայց, քանի որ շինարարությունն իրականացվում է հավատացյալների նվիրատվության միջոցներով, տեր Հովհաննեսը միայն մոտավոր ժամկետներ է նշում։

Дадиванк, Арцах - Sputnik Արմենիա
Դադիվանք. ինչպես ադրբեջանաբնակ քուրդը «փրկեց» Արցախի վանքի որմնանկարները

Դադիվանքն արցախա–ադրբեջանական սահմանից ընդամենը 15 կմ հեռավորության վրա է։

Վանական համալիրն ադրբեջանցի զավթիչներից ազատագրվել է միայն 1993 թվականի ապրիլի 3-ին` Քարվաճառի շրջանի ազատագրման ժամանակ։

Հայր Հովհաննեսը, ով այդ տարիներին Գանձասարի հոգևոր հովիվն էր, առաջինների թվում էր, ովքեր մուտք գործեցին ազատագրված Դադիվանք ու եկեղեցին գտան կիսավեր, թալանված ու հոշոտված վիճակում։

© Sputnik / Nelli DanielyanԴադիվանք
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանք

Ադրբեջանցի վանդալիստները քերել էին անգամ եկեղեցու բակում ու գավթում եղած դարավոր  շիրմաքարերի հայատառ գրությունները` հայերի պատմական հետքը «ջնջելու» համար։ Բայց նախախնամությունն, այնուամենայնիվ, որոշ հոգևոր արժեքներ թաքցրել էր հրոսակների աչքից։

© Sputnik / Nelli DanielyanԴադիվանքի որմնանկարներից
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանքի որմնանկարներից

Ադրբեջանական օկուպացիայի վերջին 8-10 տարիներին Դադիվանքի եկեղեցում մի բազմանդամ քուրդ ընտանիք է բնակվել, ովքեր վանական համալիրի տարածքը վերածել են տան ու գոմի։ Իսկ տաքանալու ու կերակուր պատրաստելու համար հենց եկեղեցու ներսում խարույկ են վառել։

© Sputnik / Hovhannes ShighikyanԴադիվանքի որմնանկարներից
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Դադիվանքի որմնանկարներից

Խարույկից առաջացած մրի հաստ շերտը ծածկել է եկեղեցու պատերի 13-րդ դարի որմնանկարները։

«Այս էր պատճառը, որ ադրբեջանցիները չէին նկատել դրանք։ Չկա չարիք առանց բարիքի։ Իրենց տգիտության շնորհիվ այդ արժեքավոր նկարները փրկվել էին»,– ասաց տեր Հովհաննեսը։

Եկեղեցու պատերի մուրն ու տարածքի աղբը մաքրվել է։ Եվ 2016 թվականի հունվարի 1-ից Դադիվանքի դռները դարձյալ բացվել են հավատացյալների առաջ։ 

Дадиванк, Арцах - Sputnik Արմենիա
Հոգու ձգողականության կետը. Դադիվանքը` ռուս բլոգերի աչքերով

Դադիվանքի վանական համալիրը, ինչպես և Արցախի մյուս բոլոր եկեղեցիները, շուրջ 100 տարի չի գործել։ 1921 թվականին, խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, դրանք փակվել են և վերաբացվել միայն Արցախի անկախության հռչակումից հետո։

Վանական համալիրը Դադիվանք է կոչվել Քրիստոսի  աշակերտներից մեկի` Թադևոս առաքյալի աշակերտ սուրբ Դադիի անունով։ Ըստ ավանդության, Դադին մ.թ. 1-ին դարում  քրիստոնեություն է քարոզել ներկայիս Քարվաճառի տարածքի բնակչությանը։ Բայց հենց այդ տարածքում էլ անհավատների կողմից քարկոծվելով սպանվել է։ Հավատացյալները նրա դին հողին են հանձնել։ Իսկ Հայաստանում քրիստոնեության ընդունումից հետո նրա շիրիմը վերածվել է ուխտատեղիի։ Շիրիմի վրա կառուցվել է դամբարան, իսկ 4-րդ դարում նույն տեղում կառուցվել է Դադիվանքի վանական համալիրը։

© Sputnik / Nelli DanielyanԳերեզմանաքարեր Դադիվանքում
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից - Sputnik Արմենիա
Գերեզմանաքարեր Դադիվանքում
Լրահոս
0
Սկզբում նորերըՍկզբում հները
loader
ԵԹԵՐՈւՄ Է
Заголовок открываемого материала