5 ռեկորդ մեկ օրում. Յուրի Վարդանյանը մոսկովյան օլիմպիադայի թանկարժեք ադամանդն էր

© Sputnik / Дмитрий ДонскойЧемпион Олимпиады 1980 года по тяжелой атлетике Юрик Варданян во время награждения (27 июля 1980). Москвa
Чемпион Олимпиады 1980 года по тяжелой атлетике Юрик Варданян во время награждения (27 июля 1980). Москвa - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվեք
Yandex newsTelegram
Յուրի Վարդանյանն իր մարզական սխրանքով և համաշխարհային ռեկորդներով մեկ երեկոյի ընթացքում մտավ սպորտի և մասնավորապես ծանրամարտի պատմության մեջ: Մոսկովյան օլիմպիադայից 40 տարի անց հիմա էլ դժվար է մոռանալ այն, ինչ արեց երկաթախաղի հայ վարպետը:

1980 թվականին առաջին անգամ ամառային օլիմպիական խաղերն անցկացվեցին սոցիալիստական երկրում՝ ԽՍՀՄ-ում: Եվ այդ օլիմպիական խաղերի ադամանդը, շատերի կարծիքով, դարձավ ծանրամարտիկ Յուրի Վարդանյանը:

Լենինականի հպարտությունը

Յուրի Վարդանյանի հաղթարշավը մեծ սպորտում սկսվեց 1977 թվականին, երբ 21 տարեկան հասակում լենինականցի (այժմ Գյումրի) ծանրորդը նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը: Հումորի քաղաք Լենինականում նրա հաղթանակից հետո բոլորը ծիծաղով ասում էին. «Էդ տղեն հլը շատ հաղթանակներ կունենա: Շտանգեն ընպես կհանե, ինչխոր էդիգ փետից է, ոչ թե երկաթից»:

© Sputnik / Игорь УткинРекордсмен мира по тяжелой атлетике в весовой категории до 82,5 кг Юрий Варданян (1987 год)
5 ռեկորդ մեկ օրում. Յուրի Վարդանյանը մոսկովյան օլիմպիադայի թանկարժեք ադամանդն էր - Sputnik Արմենիա
Рекордсмен мира по тяжелой атлетике в весовой категории до 82,5 кг Юрий Варданян (1987 год)

Ու մարդիկ չէին սխալվում. իր մարզական փայլուն կարիերայի ընթացքում Վարդանյանը վայելում էր միլիոնավոր մարդկանց սերն ու հարգանքը: Իսկ Լենինականը պարզապես հպարտանում էր իր դյուցազունով: Յուրի Վարդանյանն առաջին լենինականցին էր, որ աշխարհի չեմպիոն դարձավ, հետո էլ առաջինն իր քաղաքի ու ժողովրդի համար նվաճեց օլիմպիական ոսկե մեդալը:

Մելբուռնի զուգահեռ չեմպիոնը

1976 թվականի Մելբուռնի օլիմպիական խաղերում ԽՍՀՄ հավաքականը ներկայացնում էր Յուրի Վարդանյանի համաքաղաքացի Վարդան Միլիտոսյանը, որը 75 կգ քաշային կարգում նվաճեց արծաթե մեդալ: Իսկ օլիմպիական չեմպիոն հռչակվեց բուլղարացի Յորդան Միտկովը: 20- ամյա Վարդանյանը Մելբուռնի մրցումներին զուգահեռ, Լենինականում վեց մոտեցում կատարեց ծանրաձողին` ոչ պաշտոնապես մրցելով օլիմպիադայի մասնակիցների հետ:

Абсолютный чемпион СССР 1979 года по спортивной гимнастике, олимпийский чемпион 1980 года в командном первенстве Эдуард Азарян - Sputnik Արմենիա
Վնասվածք, որը խաչ քաշեց «խաչի» վրա, կամ Ազարյան ընտանիքում հայտնվեց 4–րդ օլիմպիական ոսկին

Պարզվեց` Լենինականում Վարդանյանի արդյունքը երկամարտում 7,5 կգ- ով ավելի բարձր էր, քան օլիմպիական չեմպիոն Յորդան Միտկովինը` նրանք համապատասխանաբար բարձրացրել էին 342,5 և 335 կգ: Բայց օլիմպիական բարձրունքը Յուրային սպասում էր չորս տարի անց՝ Մոսկվայում:

Մոսկովյանը անմոռանալի օրերը

Անկասկած  Յուրի Վարդանյանի մարզական կարիերայի գագաթնակետը Մոսկվայի օլիմպիադան էր: Վարդանյանը օլիմպիական խաղերին մոտեցավ որպես հաղթողի հիմնական հավակնորդ 82,5 կգ քաշային կարգում: Բայց ոչ ոք չէր կարող գուշակել, թե ինչպիսի արդյունքով է հաղթելու հայ ծանրորդը: Մեկ երեկոյի ընթացքում Յուրան սահմանեց համաշխարհային 5 ռեկորդ, ու միջին քաշայինների համար երկամարտի անհավանական` 400 կգ արդյունքով դարձավ չեմպիոն: Ծանրամարտի համաշխարհային ֆեդերացիայի այդ ժամանակվա նախագահ Գոդֆրիդ Շյոդլը Վարդանյանին անվանեց անգին ադամանդ:

Վարդանյանի հանրահռչակած Լենինականը

Վարդանյանի հաղթանակների շնորհիվ համաշխարհային սպորտում և ԽՍՀՄ-ում առանձնահատուկ ճանաչում ձեռք բերեցին Հայաստանն ու մարզիկի հայրենի քաղաք Լենինականը: Շիրակի մարզպետարանի մշակույթի և սպորտի բաժնի պետ, ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ Վաչիկ Վարդանյանը, Յուրայի մասին պատմելիս, նշում է, որ ի շնորհիվ լեգենդար մարզիկի ծանրամարտն իրենց քաղաքում ունեցավ զարգացման վերընթաց ուղի և արձանագրեց բազում ձեռքբերումներ։

7 օլիմպիադաների մասնակցած Յուրի Սարգսյանի մոսկովյան սխրանքն ու Կարեն Դեմիրճյանի խոստումը

«Հիշում եմ` 1985 թվականին Մոսկվայի Կարմիր Հրապարակում լուսանկարվելուց հետո, երբ տվյալներս էի թելադրում լուսանկարչին՝ город Ленинакан, Варданян, բոլորը միանգամից սկսեցին ինձ հարցնել, թե արդյոք բարեկամական կապ ունեմ Յուրի Վարդանյանի հետ»:

Վաչիկ Վարդանյանը հիշում է, որ օլիմպիադայից հետո Լենինականում ծանրամարտի խմբակներում միանգամից գրանցվեց պատանիների հաճախման մեծ աճ, իսկ նորածին տղաների մեծ մասին Յուրի անունով էին կնքում:

Վարդանյանի ֆենոմենը

Հայտնի մարզական մեկնաբան Սլավա Սարգսյանը նույնպես չի մոռացել այն հաղթական բերկրանքն ու ուրախությունը, որով համակվել էր Հայաստանը մոսկովյան օլիմպիադայում Յուրի Վարդանյանի ելույթներից հետո։

Чемпион Олимпиады 1980 года по тяжелой атлетике Юрик Варданян во время награждения (27 июля 1980). Москвa - Sputnik Արմենիա
Օլիմպիադայի հերոսները. Յուրի Վարդանյանը, Էդուարդ Ազարյանը և մյուս խորհրդային մեդալակիրները

«Յուրի Վարդանյանը ֆենոմեն էր: Մենք չէինք էլ կասկածում  նրա հաղթանակին: Բնությունը Յուրային ամեն ինչ տվել էր` գումարած աշխատասիրությունը: Նա չեմպիոն կդառնար յուրաքանչյուր մարզաձևում, որը որ ընտրեր: Հրաշալի մարզիկ էր, երբեք կանգ չէր առնում իր ձեռք բերածով: Անընդհատ ուզում էր նոր արդյունքի հասնել: Համաշխարհային 43 ռեկորդ` հեշտ է ասելը»

Հարգանք, սեր, փառք ու ցավ

Յուրի Վարդանյանը Մոսկվայի օլիմպիական խաղերից հետո արդեն հայտնի մարդ էր ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում, այլ նաև ամբողջ աշխարհում: Նրա անունը պարզապես բոլոր մարզասերների շուրթերին էր: Իր բնավորության համաձայն` Վարդանյանը ուզում էր շարժվել առաջ ու կերտել նոր հաղթանակներ: Բայց օլիմպիական նոր ոսկե մեդալներ նվաճել չհաջողվեց: 1984 թվականին Լոս Անջելեսի օլիմպիական խաղերին խորհրդային ծանրորդները չմասնակցեցին:

Իսկ ԱՄՆ-ում օլիմպիական ոսկե մեդալակիր դարձած ռումինացի Պետրե Բեչերույի արդյունքը 45 կգ-ով զիջում էր Վարդանյանի արդյունքին երկամարտում: Պարզից էլ պարզ է, որ օլիմպիական ոսկե երկրորդ մեդալը Յուրայից խլեց քաղաքականությունը: Վարդանյանը ամեն գնով ուզում էր ևս մեկ անգամ մասնակցել օլիմպիական խաղերին արդեն 1988 թվականին: Բայց ԽՍՀՄ հավաքականի մարզիչները նրան ուղղակի չվերցրեցին հավաքական, իսկ չեմպիոն` երկամարտի 377,5 արդյունքով, դարձավ Իսրայել Արսամակովը:

Անհնար է նրան մոռանալ

Ցավոք, Յուրի Վարդանյանը մահացավ 62 տարեկան հասակում: 2018 թվականին դադարեց բաբախել հռչակավոր մարզիկի սիրտը: Բայց նրան ոչ ոք չի մոռացել, ու դժվար թե սպորտին մոտ կանգնած որևիցե մեկ մոռանա: Յուրի Վարդանյանը, որի անունը տեղ է գտել համաշխարհային ծանրամարտի փառքի սրահում, վայելում էր նաև մարդկային փառքը:

© Sputnik / Р. МангасарянՅուրի Վարդանյանը որդիների հետ
5 ռեկորդ մեկ օրում. Յուրի Վարդանյանը մոսկովյան օլիմպիադայի թանկարժեք ադամանդն էր - Sputnik Արմենիա
Յուրի Վարդանյանը որդիների հետ

Նրան սիրում էին, գնահատում: Նրա հաղթանակը մոսկովյան օլիմպիական խաղերում ապացուցեց, որ մեծ ցանկության և ճիշտ պայքարի դեպքում մարդը կարող է հասնել անհավանական արդյունքի: 400 կգ-ը երկամարտում հենց այդպիսի արդյունք էր 1980 թվականին:

Լրահոս
0