«Բայրաքթարները» Երուսաղեմում օդ կբարձրանա՞ն, կամ ինչ նպատակ է հետապնդում Նեթանյահուն

© AFP 2020 / ATTA KENAREПортреты премьер-министра Израиля Биньямина Нетаньяху и президента Турции Реджепа Эрдогана лежат на флаге США в огне во время парада в честь Дня Аль-Кудса (1 июля 2016). Тегеран
Портреты премьер-министра Израиля Биньямина Нетаньяху и президента Турции Реджепа Эрдогана лежат на флаге США в огне во время парада в честь Дня Аль-Кудса (1 июля 2016). Тегеран - Sputnik Արմենիա, 1920, 16.05.2021
Մերձավոր Արևելքում երկարատև հակամարտության հերթական էսկալացիան «համընկավ» Իսրայելում ներքաղաքական պայքարի հետ։ Արևելյան Երուսաղեմում բախումների հավանական պատճառի և տարածաշրջանային հիմնական խաղացողների դիրքորոշումների մասին` Sputnik Արմենիայի սյունակագրի հոդվածում։

Մայիսի 4-ի երեկոյան Իսրայելի գործող վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն, որին ժամանակ էր տրվել կառավարություն ձևավորելու համար, երկրի նախագահ Ռեուվեն Ռիվլինին տեղեկացնում է, որ իրեն չի հաջողվել կոալիցիա կազմել։ Հաջորդ օրը Ռիվլինը դիմում է «Եշ Աթիդ» ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդ Լապիդին` նրանից պահանջելով կազմել կառավարություն։

Քնեսեթի 56 պատգամավորների աջակցությունը (սակայն նա խորհրդարանում պետք է ստանա 61 ձայն 120-ից) վայելող ընդդիմադիր քաղաքական գործիչը մեկ ամսից պակաս ժամանակ ունի նախարարների կաբինետ ձևավորելու համար։ Կարծես թե Նեթանյահուի հակառակորդը շանս ունի։

Доцент кафедры международных отношений и дипломатии ЕГУ, эксперт Григор Баласанян в гостях радио Sputnik Армения - Sputnik Արմենիա, 1920, 16.05.2021
ՌԱԴԻՈ
Կճանաչի՞ Իսրայելը Հայոց ցեղասպանությունը. փորձագետը վերլուծում է թուրք–իսրայելական լարումը

Բայց զարմանալի շրջադարձ։ Մայիսի 10-ին կտրուկ սրվում է իրավիճակը Արևելյան Երուսաղեմում։ Այնտեղի Շեյխ–Ջարախ թաղամասից պաղեստինցի 7 ընտանիքի արտաքսման մասին շրջանային դատարանի որոշումը բախումներ է ծնում արաբ և իսրայելացի ուժայինների միջև։ Բախումները հրթիռակոծության են վերածվում` երկու կողմից զոհերի և վիրավորների պատճառ դառնալով։

Սահմանին զորք է բերվում։ Իսրայելի պաշտպանության բանակը (ՑԱԽԱԼ) հայտարարում է 9 հազար պահեստազորայինների զորակոչի, ինչպես նաև Գազայում օդային և ցամաքային օպերացիայի մեկնարկի մասին։

Սակայն ցամաքային օպերացիա դեռևս չկա։ Հարձակումն իրականացվել է 160 ինքնաթիռի և հրետանու միջոցով։

Ինչու Իրանը բացահայտ չաջակցեց ՀԱՄԱՍ–ին

Արևելյան Երուսաղեմում տեղի ունեցող իրադարձությունների հետևում, որոշ փորձագետների կարծիքով, կանգնած է Իրանը, որը «արաբների ձեռքերով է կռվում Իսրայելի դեմ»։  Միևնույն ժամանակ, Թեհրանը ներկայիս իրավիճակում աչքի է ընկնում իր զուսպ դիրքորոշմամբ։

Իրանի իշխանություններն ավելի էմոցիոնալ արձագանքեցին Ավստրիայի կառավարական շենքի վրա Իսրայելի դրոշի բարձրացմանը, քան Արևելյան Երուսաղեմում բախումների բուն փաստին։ Իրանի փոխարտգործնախարար Աբաս Արաղչին մայիսի 14-ին այդ հանգամանքը «շոկային և ցավոտ» անվանեց։ Իսկ մայիսի 15-ին ԻԻՀ արտգործնախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը չեղարկեց իր այցը Ավստրիա, որտեղ շարունակվում են բանակցությունները «միջուկային գործարքի» վերականգնման վերաբերյալ։

Ինչո՞վ է պայմանավորված Թեհրանի` ՀԱՄԱՍ շարժմանն աջակցելու ակնհայտ բացակայությունը և սառնությունն արաբների ներկայիս դժվարությունների նկատմամբ։ Նրանով, որ  Իրանի իշխանությունները, որոնք միշտ համարվել են «Իսլամական դիմադրության շարժման» հովանավոր, դեռ հիշում են ՀԱՄԱՍ-ի գործողությունները Սիրիայում։

«Գահերի խաղը»՝ արցախյան ճանապարհին․ Երևանի և Բաքվի խաղադրույքները

ՀԱՄԱՍ–ը սիրիական հակամարտության ժամանակ օգնել է Թուրքիայի և Կատարի աջակցությունը վայելող «Մահմեդական եղբայրներ» շարժման ճյուղերին, որոնք ակտիվ կռվում էին Բաշար Ասադի (որին աջակցել էին իրանամետ ուժեր) կառավարության դեմ։ Շարժումը պատասխանատու էր Սիրիայի ազատ բանակի և այսպես կոչված «չափավոր սիրիական ընդդիմության» ռազմական պատրաստվածության համար։ ՀԱՄԱՍ–ը, որը անցել էր Թուրքիայի կողմը, Սիրիայում պարտություն է կրել։ Սակայն ո՛չ Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում (որտեղ ՀԱՄԱՍ–ը երկար տարիներ վայելում էր Ասադների տոհմի աջակցությունը), ո՛չ Իրանում այդ դավաճանության մասին չմոռացան։

Այն, որ Իրանն իրեն հեռու է պահում ներկայիս բախումներից, վկայում է նաև այն հանգամանքը, որ «Հեզբոլահ» շիիթական կազմակերպությունը բացահայտ չի աջակցում պաղեստինցիներին։

Իսկ Թուրքիա՞ն, որը վերջին տարիներին իրեն ներկայացնում է որպես իսլամական աշխարհի առաջնորդ։

«Ղարաբաղի նման» օգնելու` Էրդողանի խոստումները 

Ի տարբերություն Թեհրանի, պաշտոնական Անկարան ակտիվորեն հանդես է գալիս հայտարարություններով` կտրուկ քննադատելով և դատապարտելով Իսրայելի քաղաքականությունը, հայտարարելով «ամբողջ աշխարհը նրա դեմ մոբիլիզացնելու» մտադրության մասին։  Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ասել է, որ Անկարան սկսում է աջակցել Երուսաղեմում բնակվող արաբներին «նույն վճռականությամբ, ինչպես սատարել է Ադրբեջանին Ղարաբաղյան պատերազմում»։

Центрифуги в коридоре на заводе по обогащению урана в Натанзе, к югу от столицы Тегерана  - Sputnik Արմենիա, 1920, 07.05.2021
ՌԱԴԻՈ
Միջուկային գործարքի շուրջ բանակցություններում ԱՄՆ-ն ժամանակ է ձգում, իսկ Իրանը շտապում է

Սուլթանը զայրացել է «Իսրայել ահաբեկչական պետության հարվածների» առիթով և ընդգծել, որ այդ երկիրն անցել է արդեն «բոլոր սահմանները»։

Ինչո՞վ է սպառնում Էրդողանը` խոսելով նույն աջակցության մասին, ինչ Արցախում։ Մի՞թե թուրքական «Բայրաքթարներն» օդ կբարձրանան և կսկսեն ռմբակոծել Իսրայելի խաղաղ քաղաքները, ինչպես դա եղել է բազմաչարչար Արցախում։ Մի՞թե թուրքական հատուկ նշանակության զորքերը ցամաքային գործողություններ կիրականացնեն ավետյաց երկրում, ինչպես արցախյան շրջաններում (որտեղ ադրբեջանական զինվորականները միայնակ գլուխ չէին հանի)։

Թուրքերին լսելով` սարսափելի տեսարաններ են զարնում մարդու աչքի առաջ, որոնք, սակայն, փոքր–ինչ հեռու են իրականությունից։

Կարծում ենք, որ Թուրքիայի առաջնորդը «վճռական» հայտարարություններից գործի չի անցնի, թեև որոշակի ֆինանսական և դիվանագիտական օգնություն արաբներին իհարկե կտրամադրվի։

Ախ, հա, մոռացանք ասել. Թուրքիայի խորհրդարանի միջազգային հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Ահմեդ Բերաթ Չոնքարը կարծիք է հայտնել, որ Անկարան իր զինվորականներին կարող է ուղարկել Արևելյան Երուսաղեմ, բայց... միջազգային խաղաղապահ ուժերի զորախմբի կազմում։ Միևնույն ժամանակ անմիջապես հավելել է, որ Թուրքիայի խորհրդարանը դեռ նման հարցում չի ստացել։

Էրդողանի «շպագատը». պատրա՞ստ է արդյոք Հայաստանը Անկարայում հնարավոր փոփոխություններին

Եթե Անկարայից իսկապես լուրջ սպառնալիք լիներ, թուրքերին ոչ թե Նեթանյահուի որդին կպատասխաներ, այն էլ սոցցանցերում, այլ հենց ինքը` Իսրայելի վարչապետը։

Իսկ մինչ այդ արցախյան հակամարտության գոտում «փառավորված» թուրքական «Բայրաքթարների» փոխարեն, արաբները դեռ ստիպված են ինքնաշեն ԱԹՍ–ներ օգտագործել։ ՀԱՄԱՍ–ն այնքան էլ հույս չունի Անկարայի կողմից իրական և արդյունավետ օգնություն ստանալու, եթե շտապում է հաշտություն կնքել իսրայելցիների հետ։ ՀԱՄԱՍ–ի քաղբյուրոյի ղեկավար Հալեդ Մաշաալն արդեն հայտարարել է Իսրայելի տարածքի հրթիռակոծումը դադարեցնելու` խմբավորման պատրաստակամության մասին։ Իսրայելական կողմն այդ առաջարկին դեռ չի պատասխանել։

Միջանկյալ քաղաքական արդյունք

Ինչի՞ հույս ուներ Լապիդը, որին հանձնարարել էին ձևավորել Իսրայելի կառավարությունը։ Նախևառաջ` «Լիկուդի» անդամ, «Հա–Յամին Հա–Հադաշ» նոր կուսակցության հիմնադիր Նաֆթալի Բենեթի հետ կոալիցիայի։ Սակայն հակամարտության սրացումը խառնեց նրա բոլոր պլանները։

Рекламный щит с фотографиями Биньямина Нетаньяху и Реджепа Тайипа Эрдогана, размещенный на главной улице у муниципалитета Анкары (25 марта 2013). Турция - Sputnik Արմենիա, 1920, 30.04.2021
Հայկական հարցն ու հրեական լոբբիի քայլը. Էրդողանի և Նեթանյահուի դարաշրջանն ավարտվո՞ւմ է

Բախումների մեկնարկից հետո Բենեթը հրապարակային հրաժարվեց Լապիդի «Եշ Աթիդ» կուսակցության հետ միավորվելու գաղափարից, քանի որ նոր կոալիցիան պետք է համալրեին պատգամավորներ արաբական  կուսակցություններից, մասնավորապես` ՌԱԱՄ–ից։  Ինչպես հայտարարեց Բենեթը, ազգային խռովությունների և ռազմական սպառնալիքների ժամանակ կառավարությունը չի կարող հենվել արաբական կուսակցությունների վրա ։

Այդպիսով, Նեթանյահուին, որին ձեռնտու էր արաբների հետ փոքր կոնֆլիկտը, հաջողվեց մարտավարական առավելության հասնել` պահպանելով վարչապետի աթոռը, թեկուզ` ժամանակավոր։

Սակայն պաշտոնին մնալով` նրա առջև դեռ կանգնած է գլխավոր խնդիրը (մոտ հեռանկարում)` ձախողել իրանական «միջուկային գործարքի» վերականգնման` Վաշինգտոնի և Թեհրանի ծրագրերը։   Այդ «նախաձեռնության» հաջողությունից է մեծամասամբ կախված նաև Բիբիի քաղաքական ապագան։

Արդյո՞ք Նեթանյահուն Գազայում ցամաքային գործողությունների կգնա` ամերիկացիներին Մերձավոր Արևելքում ընթացող գործընթացների մեջ կրկին ներքաշելու և ստիպելու, որ Իսրայելին ավելի ակտիվ օգնեն։  

Նահանջ առանց երգի, կամ արժե՞ այսքանից հետո ընտրել փակուղուց դուրս գալու ռուսական տարբերակը

Եթե վարչապետը ռիսկի չդիմի և այս փուլն ավարտի «ոչ–ոքի», նրա մարտավարական հաղթանակը, ամենայն հավանականությամբ, կարճատև կլինի, և արդյունքում նա կզրկվի վարչապետական աթոռից։  Մյուս կողմից, ցամաքային գործողությունների անցկացումը կարող է հանգեցնել անկանխատեսելի հետևանքների։ Այնպես որ վարչապետը մտածելու բան ունի։

Ամեն դեպքում պաղեստինցիների հետ հակամարտության սրացումը ցույց է տալիս, թե ինչպես է Իսրայելն Արևմուտքում «դրդում» դաշնակիցներին` սեփական ռազմավարական նպատակներին հասնելու համար։

Լրահոս
0
Սկզբում նորերըՍկզբում հները
loader
ԵԹԵՐՈւՄ Է
Заголовок открываемого материала