Ինչպես էին ուզում Սև լճի խնդիրը լուծել խորհրդային տարիներին

© Photo : provided by Tigran Varag / Arm GeoОзеро Сев Лич
Озеро Сев Лич - Sputnik Արմենիա, 1920, 18.05.2021
Բաժանորդագրվեք
Սև լճի շուրջ ստեղծված իրավիճակը Հայաստանի իշխանությունները գնահատում են որպես ճգնաժամ, որի ելքն առայժմ գտնված չէ։ Մինչդեռ այս լճի շուրջ վեճեր էին ծագում դեռևս խորհրդային ժամանակներում։ Պատմության մանրամասները հիշում է Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը։

Հայաստանն Ադրբեջանի հետ պայմանավորվել է Սև լճի խնդիրը լուծել «երկու եղբայրական հանրապետությունների համար փոխշահավետ պայմաններով և այն պահպանել ապագա սերունդների համար»։

Выступление премьер-министра Никола Пашиняна на внеочередном заседании Парламента Армении (14 мая 2021). Еревaн - Sputnik Արմենիա, 1920, 14.05.2021
Սև լիճը ՀՀ հարավային ամենանեղ հատվածում է. Փաշինյանը բացահայտել է Ադրբեջանի նպատակը

Ինչի՞ մասին ենք խոսում։ Խոսում ենք 1986 թ․-ի մասին, երբ ՀՀ վարչապետի ներկայիս պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը դեռ դպրոց էր գնում, իսկ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նոր-նոր էր ավարտել ՄՄՀՊԻ-ն (МГИМО):

Ամեն ինչ սկսվեց Լաչինի շրջանի Ղարաքաշի դպրոցի ուսուցիչ Չելքաշ Մեհրալիևի՝ «Իզվեստիա» թերթին ուղղված նամակից։ Ահա մի հատված այդ նամակից․ «Ավելի քան քսան տարի է՝ անհանգստացած եմ Ղարա-գյոլ բացառիկ լճի ճակատագրով, որը երկու եղբայրական հանրապետությունների՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի սահմանին է։ Նախկինում այնտեղի ջուրը մաքուր էր, թափանցիկ, իսկ հիմա ծաղկել է, պղտորվել, լիճն աստիճանաբար մեռնում է։ Հայկական ափին պոմպակայան կա, որը ջուրը մղում է դեպի Գորիս և շրջակա գյուղեր, լիճն ու այն շրջապատող ալպիական մարգագետինները ջրազրկվում են։ Պետք է ինչ-որ բան անել»։

Արեցին։ Դեռևս թերթին ուղղված նամակից առաջ՝ 1973թ․-ին, Հայաստանից և Ադրբեջանից համատեղ հանձնախումբ էր այցելել Սև լիճ, զբոսնել էին, նայել․․․ Այցից հետո Ադրբեջանը իր ափին նույնպես պոմպակայան տեղադրեց, և արդեն երկու կայան, ասես միմյանց հետ մրցելով, վնաս էին հասցնում լճին։

Ինչպես էր տիկին Գոհարը բերք աճեցրել նախարարության տանիքին

Պետք է ասել, որ Սև լճի ջուրը վերականգնվում էր միայն ձնհալների և անձրևների հաշվին, իսկ շուրջը գտնվող արոտավայրերում ոչխարի հոտեր էին արածում (այն ժամանակների հաշվարկներով՝ ավելի քան հարյուր հազար գլուխ), և նրանք մարդկանցից ոչ պակաս ջուր էին խմում։

Հիմա՝ միջկառավարական նամակագրության ժանրից։ Մեհրալիևի նամակը «Իզվեստիայից» գնաց Բաքու և Երևան։

Премьер-министр Никол Пашинян во время очередного заседания правительства Армении (26 ноября 2020). Еревaн - Sputnik Արմենիա, 1920, 13.05.2021
Սև լճի տարածք մտած ադրբեջանցիներն իրենց հետ ունեն ակնհայտ կեղծված քարտեզներ. Փաշինյան

Ադրբեջանի նախարարների խորհրդի փոխնախագահ ընկեր Մամեդովը հայտնեց` այո, լճի շուրջը պետք է սանիտարական գոտի ստեղծել, ջրագծային համակարգ կառուցել լճի շրջակայքի արոտավայրերում։ Սակայն լճի մակարդակի իջեցման հիմնական պատճառը (այդպես էր ստացվում նամակից) հենց բնությունն էր։ Մասնավորապես՝ վերջին տարիների չոր եղանակը։

Այնուհետև ընկեր Մամեդովն առաջարկում էր, ինչպես ընդունված էր այն ժամանակ, «լճի ուսումնասիրության և դրա բնական վիճակի վերականգնմանն ուղղված միջոցառումների մշակման նպատակով» համատեղ հանձնաժողով ստեղծել։

Քննարկմանը հայկական կողմը ներկայացնում էր նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ Յուրի Խոջամիրյանը։ Նա «Իզվեստիային» ուղղված նամակում նույնպես խոսում էր սանիտարական գոտու, անասուններին անմիջապես ջրավազանից ջուր խմելն արգելելու և այլ բաների մասին` միաժամանակ տեղեկացնելով, որ ջրային տնտեսության նախարարությունը սկսել է նախատեսված աշխատանքները, թեև դրանք պետք է կատարվեին պարիտետային հիմունքներով: Էլ չասած, որ Ադրբեջանի գյուղնախարարությունը պետք է աղտոտող դիզելային պոմպակայանը փոխարիներ էլեկտրական պոմպակայանով, բայց չարեց դա։

«Իզվեստիայում» կարդացին գրածները և իրենց կարծիքն ասացին․ «Հայաստանի և Ադրբեջանի կառավարությունները տոգորված են այն ըմբռնումով, թե որքան կարևոր է պահպանել եզակի բնական օբյեկտները ժառանգների համար (և ժամանակակիցների համար նույնպես)։ Այնուամենայնիվ, «հանձնաժողովի ըմբռնումը և նույնիսկ որոշումը մի բան է, իսկ լճի փրկության գործնական վճռական միջոցները, ինչի մասին գրում է ընկեր Մեհրալիևը, այլ բան»,-Սև լճի թեմայով հարևանների թեթևակի կշտամբեց Մոսկվան։

Чрезвычайный и Полномочный Посол РА в Исламской Республике Иран Арташес Туманян встретился с министром дорог и городского развития ИРИ Мохаммадом Эслами (17 мая 2021). Тегеран - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.05.2021
Հայաստանն ակնկալում է Իրանի աջակցությունը Ադրբեջանի սադրիչ քայլերին վերջ դնելու հարցում

Հայաստանում և Ադրբեջանում «Իզվեստիայի» սեփական թղթակիցներին առաջարկեցին մեկ տարի հետո գնալ լիճ և տեսնել, թե ինչպես և ինչով է այն ապրում։ Առջևում 1988 թվականն էր, արդեն նշմարվում էր Ղարաբաղյան շարժումը, նույն տարում տեղի ունեցավ երկրաշարժը, և արդեն Սև լճի ժամանակը չէր։

․․․Այսօր լճում և լճի շուրջ իրադարձությունները միանգամայն այլ սցենարով են զարգանում։ Ադրբեջանական բանակն ավելի քան երեք կիլոմետր խորացել է Հայաստանի տարածքում (ո՞ւմ են հետաքրքրում 102 տեսակի ծաղիկները) և կտրել է Սև լիճը երկրի մնացած մասից։ Ինչպես և վերը նկարագրված դեպքում, կրկին որպես դատավոր է հանդես գալիս Ռուսաստանը։

Վերջին տվյալներով՝ Փաշինյանը Անվտանգության խորհրդի նիստում հայտնել է, որ ռազմաքաղաքական իրավիճակը մայիսի 12-ից սկսած ընդհանուր առմամբ անփոփոխ է մնում, թեև ադրբեջանցի զինծառայողների որոշ խմբեր լքել են հանրապետության սահմանները: Բանակցությունները կվերսկսվեն մայիսի 19-ին։ Երևանի դիրքորոշումն անսասան է` ադրբեջանցի զինծառայողները պետք է լքեն Հայաստանի սահմանները։

Մելքոնյանին գործից հանեցին սառնարանի պատճառով, կամ կոռուպցիոն տարիների ժամանակագրություն

Լրահոս
0
Սկզբում նորերըՍկզբում հները
loader
ԵԹԵՐՈւՄ Է
Заголовок открываемого материала