«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար

© SputnikЦерковь Сурб Григор Лусаворич в Гюмри
Церковь Сурб Григор Лусаворич в Гюмри - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Բաժանորդագրվեք
Sputnik Արմենիան «Մշակութային հայրաքաղաք» նախագծի շրջանակներում ներկայացնում է Գյումրիի եկեղեցիներից մեկը՝ Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչն իր ստեղծման հետաքրքիր պատմությունով:

Եթե գյումրեցիներին հարցնեք, թե որն է Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, քչերը կպատասխանեն: Շատերի համար դա եղել ու մնում է «Գեղցոնց ժամը»: Հետաքրքիր վարկածներ կա եկեղեցու անվան հետ կապված։

© SputnikՍբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին
«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին

Դրանցից մեկի համաձայն՝ եկեղեցին կառուցվել է «Ձորի մայլա» կոչվող թաղամասի բնակիչների հանգանակություններով։ Այն ունեցել է եռանավ կենտրոնագմբեթ կառույց և փոքր զանգակատուն։ Եկեղեցու հարակից տարածքի բնակիչները զբաղվել են հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Դրա համար էլ ժողովուրդը եկեղեցին անվանել է «Գեղցոնց ժամ»։

Մեկ այլ վարկածով՝ գյումրեցիները, չցանկանալով, որ հարակից գյուղերից եկած բնակիչները կեղտոտ կոշիկներով իրենց հետ նույն տեղում աղոթեն, խեթ էին նայում գյուղից եկածներին՝ նրանց ի վերջո ստիպելով առանձին եկեղեցի կառուցել:

© SputnikՏեր Փավստոս քահանա Սարգսյան
«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Տեր Փավստոս քահանա Սարգսյան

«Մի քանի տեսակետ կա, բայց առավել հավանական է այն, որ գյուղից եկածների հետ նույն եկեղեցում չշփվելու համար տարանջատում է տեղի ունեցել, քանի որ հին գյումրեցիներն այդ հարցում շատ խիստ են եղել ու չեն շփվել նրանց հետ»,-նշում է եկեղեցու հովիվ Տեր Փավստոս քահանա Սարգսյանը։

Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին հիմնադրվել է 1818 թվականին՝ ավելի վաղ, քան Գյումրի Սբ. Աստվածածին (Յոթ Վերք) կամ Սբ. Նշան եկեղեցիները։  Ի սկզբանե այն ընդհանուր էր, սակայն տեսնելով, որ այդտեղ ավելի շատ հավաքվում են գյուղից եկածները, գյումրեցիներն իրենք են որոշել այլ եկեղեցի կառուցել ու «առանձնանալ»։

© SputnikԵկեղեցու հիմնադիրները եկվոր քահանաներ են եղել՝ Տեր Պետրոսն ու Տեր Ավագը
«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Եկեղեցու հիմնադիրները եկվոր քահանաներ են եղել՝ Տեր Պետրոսն ու Տեր Ավագը

Կան նաև վարկած, որ եկեղեցու հիմնադիրները եկվոր քահանաներ են եղել՝ Տեր Պետրոսն ու Տեր Ավագը: Նկատելով, որ քաղաքում բնակիչների միջև տարանջատում կա, նրանք կառուցել են եկեղեցի հատուկ եկվորների համար։

Խորհրդային Միության տարիներին եկեղեցու գմբեթը քանդել են և այն վերածել են պահեստի։ 1926 թվականի երկրաշարժը տեսած եկեղեցին 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից կրկին խարխլվեց, բայց կանգուն մնաց։ Չնայած ձեռնարկված քայլերին՝ 2003 թվականին եկեղեցին ինքնափլուզվեց։ Կանգուն մնաց միայն ժամերգության գավիթը:

© SputnikՏերյան փողոցում մինչ օրս պահպանվում է «Կալոշի արգելանք» նշանը
«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Տերյան փողոցում մինչ օրս պահպանվում է «Կալոշի արգելանք» նշանը

Եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյանի օրհնությամբ մեկնարկեցին 2014 թվականին՝ ծնունդով գյումրեցի, սոչիաբնակ բարերար Գագիկ Պետրոսյանի հանգանակությունների շնորհիվ, ու ավարտվեցին 2015-ին։

Ի դեպ, Գյումրիում գյուղացիների մուտքը ոչ միայն եկեղեցի, այլ նաև ընդհանրապես քաղաք է արգելված եղել: Քաղաքի ներկայիս Տերյան փողոցում մինչ օրս պահպանվում է «Կալոշի արգելանքը» (գյումրեցիների մոտ կալոշը գյուղացիների նշանն է համարվել), որը, Հայկ Դեմոյանի տեղեկացմամբ, տեղադրվել է 1919 թվականին։

© SputnikՍբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին
«Գեղցոնց ժամ». ինչո՞ւ են Գյումրիում առանձին եկեղեցի կառուցել գյուղից եկածների համար - Sputnik Արմենիա, 1920, 31.05.2021
Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին
Լրահոս
0
Սկզբում նորերըՍկզբում հները
loader
ԵԹԵՐՈւՄ Է
Заголовок открываемого материала