23:14 15 հուլիսի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD476.68
  • GBP598.81
  • EUR537.65
  • RUB7.61
Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը

«Հին Երևանի կանգուն վկաները». Աբովյան 58

© Sputnik / Asatur Yesayants
Հայաստան
Ստանալ կարճ հղումը
Ռուբեն Շուխյան
«Հին Երևանի կանգուն վկաները» (12)
65811

Sputnik Արմենիայի «Հին Երևանի կանգուն վկաները» խորագրով շարքի հերթական հրապարակումը կպատմի Աբովյան 58 հասցեում գտնվող շենքի մասին, որտեղ արդեն շուրջ մեկ դար է` գործում է Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը:

Ինչպես վկայում են պատմական փաստերը, Երևանում առաջին քաղաքային ամբուլատորիան ստեղծվել էր դեռևս 1888 թվականին: Մինչ այդ, 1880-ականների սկզբին, Երևանում եռանդուն գործունեություն է սկսում ծավալել քաղաքային բժիշկ Լևոն Տիգրանյանը։ Նրա ջանքերով քաղաքային գործադիր մարմնում (ուպռավա) ձևավորվում է առողջապահական մշտական հանձնաժողով, որի նախագահը հենց Տիգրանյանն է դառնում: Հանձնաժողովին հանձնարարվում է զբաղվել Երևանում սանիտարական և առողջապահական պայմանների բարելավմամբ։

1893-ին Երևանի քաղաքային դումայի որոշմամբ ներկայիս Բյուզանդի փողոցի վրա գտնվող ամբուլատորիային կից ստեղծվում է ստացիոնար բաժանմունք (շենքը չի պահպանվել)՝ հենց դա է համարվում առաջին քաղաքային հիվանդանոցի հիմնադրման տարեթիվը: Հիվանդանոցի ծախսերը հոգալու համար անհրաժեշտ գումարը տարեկան կտրվածքով հատկացնում էր դուման: Շենքը փոքր էր և ուներ ընդամենը 12 մահճակալ, որոնցից 7-ը՝ տղամարդկանց, իսկ 5-ը` կանանց համար: Պարզ է, որ սա չէր կարող բավարարել քաղաքի պահանջները, և իշխանությունները որոշում են այդ նպատակի համար վարձակալել մոտակայքում գտնվող մասնավոր տները, միաժամանակ սկսելով նոր շենքի կառուցման նախապատրաստական աշխատանքները:

Երևանի դուման 20-րդ դարի սկզբին մի քանի նիստ է հրավիրում՝ օրակարգում ունենալով մեկ հարց` քաղաքային հիվանդանոցի կառուցումն ու դրա համար գումար հայթայթելը: 1908 թվականին քաղաքի ուպռավան մամուլում հրապարակում է քաղաքային իշխանությունների մտադրության մասին՝ հիվանդանոց կառուցելու նպատակով Աստաֆյան (ներկայումս Աբովյան) փողոցի վերնամասում ձեռք բերել մի հողատարածք և հայտարարություն է տարածում քաղաքային հիվանդանոցի նոր մասնաշենքի նախագծի մրցույթի մասին:

Здание больницы N1 в Ереване
Архив
Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցի առաջին լուսանկարը. արխիվային կադր

Քաղաքում հիվանդանոցի ստեղծմամբ մտահոգ, իր օգնությունն առաջարկեց նաև գործարար Վասիլի Շուստովը՝ «Ն. Շուստով և որդիներ» ընկերության ղեկավարներից մեկը, այդ ժամանակ արդեն մեծ համբավ ունեցող Երևանի կոնյակի գործարանի սեփականատերը: Շուստովը հիվանդանոցի կառուցման համար անհատույց նվիրաբերեց մի հողատարածք, որն էլ ներկայիս 1-ին հիվանդանոցի տարածը հանդիսացավ: Փոխարենը՝ քաղաքային իշխանությունները պարտավորվեցին բարերար Վասիլի Շուստովի անվամբ ապագա հիվանդանոցում ունենալ մեկ անվճար սպասարկման մահճակալ:

Դուման, ոգևորված այս և այլ բարերարների նվիրատվություններով, որոշում է 100 մահճակալով հիվանդանոց կառուցել` նախագծի համար քաղաքային բյուջեից հատկացնելով 1000 ռուբլի: Ճարտարապետի ընտրությունը կանգ է առնում Պավել Զուրաբյանի (Զուրաբով) վրա, ով արդեն հայտնի էր Թիֆլիսի Արամյանի և Զուբալովի հիվանդանոցների նախագծերով: Վերջապես, 1914 թվականին, ներկայիս Աբովյան 58 հասցեում դրվում է քաղաքային հիվանդանոցի հիմնաքարը: Ապագա հիվանդանոցի տեղանքը ճիշտ էր ընտրված` աղմուկից հեռու, խաղաղ վայրում, շրջապատված այգիներով ու բանջարանոցներով, իսկ մոտակայքում՝ Գետառի զով ձորակն էր: 1916-ի սկզբին արդեն կանգուն էր երկհարկանի հիվանդանոցի շենքը, իսկ ամռանը սկսվեցին ներքին հարդարման աշխատանքները:

Здание больницы N1 в Ереване
Архив
Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը. արխիվային կադր

1917 թվականին, երբ 1-ին աշխարհամարտը դեռևս ընթացքի մեջ էր և Երևանում տեղակայված էին կովկասյան ճակատում կռվող զորամասեր, հիվանդանոցի արդեն շահագործման պատրաստ շենքը դառնում է հոսպիտալ: 1918-ին, երբ հռչակվեց Հայաստանի անկախ Հանրապետությունը, գաղթականներով լեցուն, համաճարակներից ուժասպառ երկրում բուժհիմնարկներն առավել քան անհրաժեշտ ու կարևոր էին: Հրատապ պահանջ կար նաև բժիշկ-մասնագետների, և Հայաստանի կառավարությունը հրավիրում է հայազգի բժիշկներին՝ օգնելու իրենց նորանկախ հայրենիքին: Այդ կանչով Թիֆլիսից Երևան է ժամանում նաև բժիշկ Գրիգոր Արեշյանը: Հենց նրա օրոք և գործադրած ջանքերի շնորհիվ 1919-ին վերջապես պաշտոնապես բացվում է Երևանի 1-ին քաղաքային հիվանդանոցի նոր մասնաշենքը՝ այն ժամանակ դեռևս երկհարկանի, սև տուֆից սյունազարդ կառույցը:

  • Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը. արխիվայի կադր
    Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը. արխիվայի կադր
    Архив
  • Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը. արխիվայի կադր
    Երևանի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցը. արխիվայի կադր
    Архив
  • Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
1 / 7
© Sputnik / Asatur Yesayants
Թիվ 1 հիվանդանոցի շենքը

Շուտով հիվանդանոցում բացվում են վիրաբուժական, մանկաբարձագինեկոլոգիական և թերապևտիկ բաժանմունքները, և շենքը լիարժեք սկսում է գործել ըստ նշանակության: Հիվանդանոցը քաղաքային ինքնակառավարումից անցնում է Խնամատարության նախարարության բուժսանիտարական գլխավոր վարչության ենթակայության ներքո: Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո հիվանդանոցը չի տրվում այլ գերատեսչությանը և գործում է առողջապահության ժողկոմիսարիատի կազմում:

Քաղաքային հիվանդանոցի տեղն ու դիրքը 1920-30-ական թվականներին ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանին թելադրում են մայրաքաղաքի առողջապահական ավանը տեղադրել գլխավոր հատակագծի հենց այս հատվածում և մնացած շենքերի նախագծումը հարմարեցնել 1-ին հիվանդանոցի շենքի հետ: Վերակառուցվում է նաև հիվանդանոցի մասնաշենքը՝ նրա վրա ավելացվում է երրորդ հարկ: Հետագայում այս շենքերը դառնում են մի ամբողջական առողջապահական համալիր, որի կենտրոնը մնում է սև տուֆից կառուցված պատկառելի առաջնեկը:

թեմա:
«Հին Երևանի կանգուն վկաները» (12)

Գլխավոր թեմաներ