03:15 20 հուլիսի 2018
Ուղիղ եթեր
  • USD480.60
  • GBP624.64
  • EUR557.74
  • RUB7.57
Սուպերմարկետ

Ինչու է Հայաստանում ամեն ինչ թանկանում, երբ աշխարհում էժանանում է

© AFP 2018 / FRED DUFOUR
Հեղինակներ
Ստանալ կարճ հղումը
Ռուբեն Գյուլմիսարյան
108 0 0

Եթե միսը թանկանում է, ապա ինչ-որ մեկին պետք է: «Միս» բառն այս նախադասության մեջ կարելի է փոխարինել ցանկացած այլ ապրանքով, և Հայաստանի դեպքում բանաձևն էլի ճիշտ կլինի:

Նախանձելի օրինաչափությամբ, մի քանի ամիսը մեկ մենք զարմանք և վրդովմունք ենք ապրում որոշ ապրանքային խմբերի գների սուր ցատկի պատճառով: Ինչևէ, գների բարձրացումը, գնաճը բնորոշ են շուկայական տնտեսությանը, և չափավոր գնաճը նույնիսկ օգտակար է:

Դժվար թե սպառողը, որը գնապիտակների վրա տեսնում է «ավելորդ» 100-200 դրամը, մտածում է այն մասին, որ գների անկումը (նույն դեֆլյացիան) միայն կարճաժամկետ ազդեցություն ունի, և, ի վերջո, անխուսափելիորեն ազդելու է հենց իր վրա, քանի որ գների անկումն ամբողջ աշխարհում լրջորեն խոչընդոտում է տնտեսության զարգացումը:

Հայաստանն, ինչ խոսք, ինքնատիպ երկիր է, և այս ինքնատիպությունը երբեմն դրսևորվում է առավել անսպասելի ոլորտներում: Օրինակ, երբ Երկիր մոլորակի վրա Ամանորի ու Սուրբ Ծնունդի կապակցությամբ ամեն ինչ սկսում են վաճառել հնարավորինս նվազեցված գներով, Հայաստանում բոլոր ապրանքները թանկանում են: Այս տարի գնային տատանումներ եղան նաև գարնան սկզբին, հիմնականում բարձրացան բանջարեղենի և մրգերի գները, և այժմ բարձրացել են հատկապես մսի և կարագի գները:

Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարար Իգնատի Առաքելյանն առաջարկեց, որ մսամթերքի գներից դժգոհողներն իրենք զբաղվեն մսի արտադրությամբ: «Եթե ուզում եք միս գնել ցածր գնով, կարող եք գնալ գյուղ և սկսեք ինքներդ արտադրել, հատկապես, որ դրա համար մենք ունենք բոլոր պայմանները` տեղը և հնարավորությունները, ինչպես նաև արտոնյալ վարկերը», — ասաց Առաքելյանը մի քանի օր առաջ:

Նա նաև ավելացրեց, որ նախարարությունը չի պատրաստվում որևէ բան անել. «Ես դեմ եմ այն փաստին, որ մսի գների բարձրացումը խուճապ է առաջացրել, ասենք, վա~յ, միսը թանկացել է, ի՞նչ ենք անելու: Ոչինչ էլ չենք անելու: Կան ապրանքներ, որոնք թանկանում են, իսկ մյուսները ` էժանանում: Սա շուկա է, ամեն ինչ կարգավորվում է շուկայական հարաբերություններով», — ասաց գյուղնախարարության ղեկավարը:

Ճիշտն ասած, բողոքարկելու բան չկա. շուկան շուկա է: Միայն հայրենի տնտեսությունը, ինչպիսի՜ անախորժություն, շուկայական չէ. այն, լավագույն դեպքում, «կիսաշուկայական» է, և ձեռքը սրտին դնելով խոստովանենք` օլիգարխիկ մենաշնորհային է: Ընդհանուր առմամբ գների աճին ազդում են, ի թիվս այլ բաների, ևս երկու կարևորագույն գործոն `համաշխարհային շուկայում գների բարձրացումն ու բնակչության գնողունակության աճը: Դե, երկրորդը մեզ ո՛չ հիմա, ո՛չ էլ առաջիկայում չի սպառնում:

Նախարար Առաքելյանը նշում է, որ մսի գների աճը պայմանավորված է մի շարք պատճառներով, որոնց թվում է նաև խոզի մսի գների աճը միջազգային շուկայում: Ի դեպ, տեղական արտադրողները վաճառքի գինը չեն բարձրացրել: «Ես խոսել եմ ֆերմերների հետ, նրանք չեն բարձրացրել տավարի և ոչխարի մսի գները, թեև թանկացել են կերերը: Նրանք գները չեն բարձրացրել, քանի որ այսօր ունեն իրացման խնդիր: Խոզի միսը թանկացել է համաշխարհային շուկայում, ինչը և ազդել է մեր գների վրա: Գառան մսի արտահանումը կրկնապատկվել է, ինչը հանգեցրել է այս տեսակի մսի թանկացմանը: Սակայն տավարի միսն ընդամենը 100-150 դրամով է թանկացել, բայց սա չի կարելի թանկացում համարել», — ասել է Առաքելյանը:

Լավ, ասենք թե գառան և տավարի մսի հետ ամեն ինչ պարզ է, բայց այն փաստը, որ խոզի միսն է թանկանում այն դեպքում, որ տեղական ֆերմերը գին չի բարձրացնում, խոսում է այն մասին, որ դրանք բարձրացնում են երկրորդային դիլերն ու վերջնական վաճառողը և բարձրացնում են արհեստականորեն, քանի որ նրանք ապրանքը գնում են հին, անփոփոխ գներով և վաճառում են բարձրացվածով: Չէ՞ որ խոզի միսը միջազգային շուկայում չի գնվել:

Ընդհանուր առմամբ, միջազգային շուկայում որևէ ապրանքի գնի բարձրացման վրա հայկական շուկան արձագանքում է ակնթարթորեն. գներն անմիջապես բարձրանում են, նույնիսկ այն ապրանքը, որը դրված էր պահեստներում մինչև թանկացումը: Հետո, երբ այս տխրահռչակ համաշխարհային շուկայում տվյալ ապրանքի գինը սկսում է իջնել, մեր վաճառողներն արձագանքում են զգալի ուշացումով կամ նույնիսկ բոլորովին չեն արձագանքում, և գները շարունակում են բարձր մնալ: Հաջորդ թանկացման ժամանակ, դրանք այդպես էլ չնվազելով, ավելի են թանկանում: Սրան մենք արդեն սովորել ենք, և մեր «շուկայական» տնտեսության համար սա նորմալ է, քանի որ մենաշնորհ կա և մրցակցության բացակայություն…

Մենք քիչ-քիչ համակերպվում ենք նաև ծխախոտի գնի անընդհատ բարձրացման հետ, բայց սրա մասին գոնե տեղյակ էին պահել, ասել էին, որ ժամանակի ընթացքում ծխախոտի գինը 3-4 անգամ բարձրանալու է: Եկեք ականջ փակենք այն հայտարարության վրա, որ դա կնվազեցնի ծխողների թիվը, քանի որ դա այդպես չէ, և մենք համաձայնենք պետական բյուջեն մեր ծխախոտի ծախսերով համալրելու փաստի հետ:

Բայց այստեղ, ինչպես ասում էր անմոռանալի Բորիս Նիկոլաևիչը, «այսպիսի մի զագոգուլինա» է նկարվում: Դեռ 2013 թ.-ին, Ռուսաստանից հետո, Հայաստանի կառավարությունը փոփոխություններ կատարեց «Ծխախոտային արտադրանքի մասին» տեխնիկական կանոնակարգում, որը ծխախոտի համար առավելագույն մանրածախ գին (ԱՄԳ) է նախատեսում:

Ի՞նչ է սա `առավելագույն մանրածախ գին: Ահա թե ինչ է. ծխախոտի aրտադրանք արտադրողների և (կամ) ներմուծողների կողմից սահմանված՝ յուրաքանչյուր մակնիշի միավոր տուփ ծխախոտի արտադրանքի առավելագույն մանրածախ գին` ներառյալ ավելացված արժեքի հարկը։

Այսինքն, եթե ծխախոտի տուփի վրա նշված է, որ ԱՄԳ-ն հավասար է 160 դրամի, ապա այդ տուփը կարող է վաճառվել կամ հենց 160 դրամով, կամ ավելի էժան, բայց ոչ պակաս, քան պաշտոնապես սահմանված նվազագույն գինը:

Թերևս, մեր օրենսդրության համաձայն սա թույլատրելի է, և այստեղ որևէ խախտում չկա, բայց այդ դեպքում անիմաստ է դառնում առավելագույն մանրածախ գնի գրանցումը ծխախոտի տուփի վրա: Կաթի փաթեթի վրա, օրինակ, ոչ մի գին չի նշվում, և եթե կաթը թանկանում է, ապա խանութի գնապիտակների և ապրանքի փաթեթի գների միջև անհամապատասխանության շուրջ տարաձայնություններ չեն առաջանում:

Իսկ ընդհանուր առմամբ, նախարարն իրավացի է` բողոքելու փոխարեն ավելի լավ է ինքներս զբաղվենք կենդանաբուծությամբ ու ծխախոտաբուծությամբ:

Գլխավոր թեմաներ

  • ՀՀ ԶՈւ զինծառայողներ

    Ադրբեջանական լրատվամիջոցները շարունակում են պնդել, որ Հայաստանի գերի ընկած քաղաքացի Կարեն Ղազարյանը դիվերսանտ է։ Համացանցում հայտնվել են լուսանկարներ, որոնք իբր ապացուցում են այդ փաստը։ Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը բացահայտել է ֆեյքը, իսկ Sputnik Արմենիային հաջողվել է շփվել լուսանկարում պատկերված մարդու հետ։

    310
  • Նիկոլ Փաշինյանը Դոնալդ Տուսկի հետ. Բրյուսել 12 հուլիսի 2018 թ.

    «Թավշյա» հեղափոխության անարյուն լինելը և բռնի ուժի բացակայությունը հիացմունքի արժանացավ թե ՛ Եվրոպայում, թե՛ ԱՄՆ–ում. բայց և այնպես՝ արևմուտքից ոչ ոք չի շտապում Հայաստանը ողողել նյութական օգնությամբ և գործարար ներդրումներով։ Դա պարզ է դարձել Փաշինյանի` Բրյուսել կատարած ուղևորությունից հետո, և դա հաստատել է Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Միլսը։

    158
  • Ռուբեն Հայրապետյան. ՀՖՖ նախագահ

    Մենք այժմ ֆուտբոլում ականատես ենք լինում բրոունյան շարժման։ Խառնաշփոթ ակումբներում, հակասություններ ֆեդերացիայի նախագահ Ռուբեն Հայրապետյանի վարքում. կանխատեսում են, որ նրա տեղը կզբաղեցնի Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենը, նա համաձայնում է, բայց ասում՝ կարող է պաշտոնը զիջել Յուրի Ջորկաեֆին։ Փորձենք հասկանալ։

    220