22:11 12 նոյեմբերի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD477.40
  • GBP612.93
  • EUR526.81
  • RUB7.46
Սոչիի Ծովային կայարանը

Սոչիի Ծովային կայարանը. ինչպես անհետացավ Կարո Հալաբյանի անունով հուշատախտակը

© Sputnik / David Galstyan
Մշակույթ
Ստանալ կարճ հղումը
24030

Սոչիի Ծովային կայարանի շենքի վերանորոգումից հետո անհետացած հուշատախտակը, որի վրա գրված էր հայտնի խորհրդային ճարտարապետ Կարո Հալաբյանի անունը, տեղի հայ համայնքի ջանքերի շնորհիվ կրկին տեղադրվել է:

ԵՐԵՎԱՆ, 2 հոկտեմբերի — Sputnik, Նաիրա Մելքումյան. Ծովային կայարանը Սոչիի ամենագեղեցիկ վայրերից է: Հենց այստեղ են առաջին հերթին այցելում զբոսաշրջիկները` նավով շրջելու, տեսնելու կայանած զբոսանավերն ու լուսանկարվելու Լեոնիդ Գայդայի «Ադամանդե ձեռքը» սիրված կատակերգության հերոսների հուշարձանի մոտ:

«Նայե՛ք դեպի ձախ: Սա Ծովային կայարանի շենքն է, վեր է խոյանում սրաձող աշտարակը, ներքևի հատվածում կանանց պատկերներ են, նրանցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է տարվա մեկ եղանակ, ավելի վերևում տղամարդկանց պատկերներ են, խորհրդանշում են աշխարհի կողմերը: Ծովային կայարանի շենքը Ճարտարապետության ակադեմիայի իսկական անդամ, ակադեմիկոս Կարո Հալաբյանն է նախագծել», — ասաց Ռուսաստանի մի քաղաքից ժամանած զբոսաշրջիկների խմբի էքսկուրսավարը:

Այս խոսքերը մեր ուշադրությունը ևս գրավեցին։ Պարզվեց, որ Սոչիի Ծովային կայարանի շենքը բացվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, թեև դրա շինարարական աշխատանքները սկսվել էին դեռևս անցյալ դարի 30-ականներին, սակայն խանգարեց պատերազմը: Միայն 1950 թվականին ճարտարապետներ Կարո Հալաբյանն ու Լեոնիդ Կարլիկը սկսեցին մշակել շենքի նախագիծը:

Морской порт в Сочи
© Sputnik / Naira Melkumyan
Սոչիի նավահանգիստը

Ընդամենը չորս տարվա ընթացքում ստեղծվեց հիասքանչ ճարտարապետական այս հուշարձանը` հարուստ նախասրահով, սպասասրահով, ներքին բակերով: 40 մետր բարձրությամբ սրաձողի վրա աստղ տեղադրվեց, որը հետագայում փոխարինվեց մեկ այլ` Հայրենական պատերազմի շքանշանին նման աստղով:

«Հիմնական խնդիրները կապված են այդ սրաձողի տեղադրման հետ, դա հնարավոր եղավ իրականացնել միայն Հալաբյանի ներկայությամբ», — Sputnik Արմենիային պատմեց Սոչիում Ռուսաստանի հայերի միության նախագահի տեղակալ Մելիք Կիվիրյանը:

Նա մի հետաքրքիր դեպք պատմեց` կապված Կարո Հալաբյանի հուշատախտակի հետ, որը տեղադրվել էր կայարանի շենքի ճակատային մասում` ձախ կողմից: 15 տարի առաջ, երբ շենքը վերանորոգվում էր, ճարտարապետների անուններով հուշատախտակը կորավ:

«Երբ կայարանը վերաբացեցին, պարզվեց, որ հուշատախտակն անհետացել է: Ինչ-որ մեկին դուր չէր եկել, որ հայկական ազգանուն է գրված Ծովային կայարանի շենքի վրա», — ասաց Կիվիրյանը:

Դրանից հետո հայ համայնքը սկսեց զբաղվել Հալաբյանի անունը վերադարձնելու հարցով:

«Այս հուշատախտակը որոշեցին վերականգնել 10 տարի առաջ` մեր պնդմամբ: Սակայն, քանի որ այլ շահագրգիռ անձինք չկային, այն վերականգնվեց տեղի հայ համայնքի ուժերով: Փաստորեն վերանորոգումից հետո շենքը երեք տարի կանգնած էր առանց հուշատախտակի», — ասաց նա:

Այսօր ճարտարապետական հուշարձանի վրա գրություն կա. «Ծովային կայարանի շենք: 1955 թ.։ Ճարտարապետության ակադեմիկոս Կ. Ս. Հալաբյան: Ճարտարապետ` Լ. Վ. Կարլիկ»:

Здание Морского вокзала в Сочи
© Sputnik / Naira Melkumyan
Սոչիի Ծովային կայարանի շենքը

Հալաբյանի նախագծած շենքերը կարելի է տեսնել շատ երկրներում ու քաղաքներում: Նա է նախագծել Մոսկվայի Ռուսական բանակի թատրոնի և Պիոներների տան շենքերը: Ճարտարապետ Սաֆարյանի հետ համատեղ ստեղծել է Հայկական ԽՍՀ տաղավարը Համամիութենական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսում, որտեղ վարպետորեն հին հայկական ճարտարապետության տարրեր է կիրառել: 50-ականների սկզբին Հալաբյանը զբաղվել է Մոսկվայում Լենինգրադյան պողոտայի նախագծմամբ: Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գլխավորել է նախագծաքողարկման արհեստանոցը, որը զբաղվում էր խոշոր արդյունաբերական և պաշտպանական ձեռնարկությունների քողարկմամբ:

Պատերազմից հետո Հալաբյանին էր հանձնարարվել Ստալինգրադի վերականգնման խոշոր նախագիծը (այժմ` Վոլգոգրադ — խմբ.): Նախագծերն իրականացվում էին մեկը մյուսի հետևից, մնում է միայն զարմանալ նրա աշխատասիրությամբ: Նա նախագծել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի շենքը: Հալաբյանի նախագծով է կառուցվել նաև Ֆրունզե քաղաքի (ներկայիս` Բիշքեկ) կառավարական կենտրոնի համալիրը, ինչպես նաև Վորոնեժի կայարանը: Նա մասնակցել է նաև Կիևի գլխավոր փողոցի` Կրեշչատիկի վերականգնման գործին: Երևանում և Մոսկվայում կան Կարո Հալաբյանի անունը կրող փողոցներ:

Հալաբյանն իր հետքը թողել է նաև Հայաստանի մայրաքաղաքում: Նրա նախագծերով (Գ. Քոչարի և Մ. Մազմանյանի հետ համատեղ) կառուցվել են Շինարարների ակումբը (ներկայիս Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի և Հայաստանի օլիմպիական կոմիտեի շենքը), 30-ականներին հայտնի Էլեկտրաքիմիական տրեստի բնակելի «Շախմատի տունը» և այլ կառույցներ:

Գլխավոր թեմաներ