03:23 26 նոյեմբերի 2020
Ուղիղ եթեր
  • USD511.69
  • GBP682.70
  • EUR609.06
  • RUB6.78
Արցախ
Ստանալ կարճ հղումը
78810

Ղարաբաղում ռուսական առաքելության ներկայությունը չափազանց կարևոր է Հարավային Կովկասի և Մերձկասպյան տարածաշրջանի կայունության պահպանման համար։

Ալեքսանդր Խրոլենկո, ռազմական վերլուծաբան

Լեռնային Ղարաբաղում ռուս զինծառայողների ներկայությունը նվազեցնում է հակամարտության ռազմական լուծման հավանականությունը՝ այն հասցնելով գրեթե զրոյական մակարդակի, թույլ է տալիս Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարությանը վերադառնալ բանակցությունների սեղանին, իսկ տեղի բնակիչներին՝ վերադառնալ տուն: Դա Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության արդյունավետության, անթերի կազմակերպման և ՌԴ Զինված ուժերի մարտունակության բարձր մակարդակի ցուցադրությունն է։

Հակամարտության գոտում խաղաղապահ ուժերն իրենց գործողություններով բացառում են հակառակորդների զինված բախումները։ Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերի ռազմատրանսպորտային ավիացիայի ինքնաթիռները շարունակում են տեղափոխել 15-րդ մոտոհրաձգային բրիգադի ստորաբաժանումներն ու տեխնիկան, որը Հարավային Կովկասում կայունության նոր հուսալի երաշխիք է դառնում: Գործողության մեկնարկից հետո Հայաստանի Հանրապետության տարածքից Ստեփանակերտ ու Լեռնային Ղարաբաղի այլ բնակավայրեր են վերադարձել ավելի քան 7 հազար փախստականներ:

Լեռնային Ղարաբաղում մարդասիրական բարդագույն խնդիրների լուծման համար միջգերատեսչական արձագանքման կենտրոնի կազմում գործում են Ռուսաստանի ԱԻՆ համահավաք ջոկատը և հինգ մասնագիտացված կառույցներ՝ հումանիտար ականազերծման, բժշկական, տրանսպորտային և առևտրատնտեսական ապահովման, հակամարտող կողմերի հաշտեցման:

Ինչպես են ռուս խաղաղապահները դիտակետեր տեղակայում Արցախում. տեսանյութ

«Հյուսիս» և «Հարավ» անվտանգության գոտիներում գտնվող դիտակետերը, պարեկապահակային և ոստիկանական գործառույթները տեսանելի են անզեն աչքով։ Ռուս խաղաղապահներն ապահովում են Լաչինի միջանցքով քաղաքացիական ավտոտրանսպորտի երթևեկության անվտանգությունը, զննում են մեքենաները՝ զենքի տեղափոխումը կանխելու համար: Ղարաբաղում ռուսական գործողության շատ խնդիրներ, կառույցներ, մեխանիզմներ ու ալգորիթմներ այդքան ակնհայտ չեն։ Ղարաբաղի իրավիճակը պատմության մեջ աննախադեպ է և խիստ պահանջներ է ներկայացնում 15-րդ մոտոհրաձգային բրիգադի զինծառայողներին։

Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունը կվերահսկի Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության արևմտյան շրջանների միջև տրանսպորտային հաղորդակցության ապահովումը (քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների անարգել երթևեկություն երկու ուղղություններով): ՌԴ կառավարությունը կհոգա խաղաղապահների գործունեության հետ կապված ծախսերի ֆինանսավորումը։ Նման գործողության գինը տարեկան մի քանի հարյուր միլիոն դոլար է (անձնակազմի ապահովում, տեխնիկայի շահագործում, վառելիքի ծախս), բայց Հարավային Կովկասի անվտանգությունը գումարով չի չափում։

Գործողության նշանակությունը հսկայական է, վարկանիշը՝ ամենաբարձրը։ Թող որ Ղարաբաղում գտնվող ռուսական առաքելությունն ամենամեծը չէ (ՄԱԿ-ի չափանիշներով), բայց չափազանց կարևոր է Հարավային Կովկասի և Մերձկասպյան տարածաշրջանի կայունության պահպանման համար։

Մերձավոր երկրներ

Ռուս խաղաղապահները շատ բան են արել հետխորհրդային տարածքում անվտանգության ամրապնդման համար՝ Աբխազիայում, Հարավային Օսեթիայում, Տաջիկստանում, Մերձդնեստրում: Եվ այդուհանդերձ Լեռնային Ղարաբաղի վերջին ողբերգական իրադարձությունները վկայում են, որ ԱՊՀ երկրների միջև պահպանվում է զինված հակամարտությունների ներուժը։ Աշխարհի խոցելիության օրինակներ տեսնելու համար պետք չէ հեռու գնալ։

Երեկ Մոլդովայի նորընտիր նախագահ Մայա Սանդուն ծրագրային (կամ հերթապահ) հայտարարություն արեց Մերձդնեստրից ռուս զինծառայողներին դուրս բերելու անհրաժեշտության մասին: Հնարավոր է` նա մոռացել է, որ դա Արևելյան Եվրոպայի տարածքում միակ տարածաշրջանն է, որտեղ խաղաղապահ զորակազմ մտցնելուց հետո՝ 1992 թվականին, համապատասխան համաձայնագրի հիմքով, ռազմական գործողությունները դադարել են և չեն վերսկսվել 28 տարի շարունակ։

Մերձդնեստրում է գտնվում ռուսական զորքերի օպերատիվ խումբը, որի գլխավոր խնդիրներից մեկը հին զինամթերքի հսկայական (ավելի քան 20 հազար տոննա) և խիստ վտանգավոր զինանոցի պահպանությունն է Կոլբասնա բնակավայրի մերձակայքում (1990-ականների սկզբին այստեղ էին տեղափոխում խորհրդային զորքերի ռազմամթերքը Գերմանիայից, Հունգարիայից, Լեհաստանից): Զինանոցը տեղում ոչնչացնել հնարավոր չէ, դուրս բերելը նույնպես խնդրահարույց է. կպահանջվի մոտ 2500 վագոն, սակայն զինամթերքի 57%–ն արդեն հնարավոր չէ տեղափոխել։ Եթե ռուսները հեռանան, Մոլդովայում իրավիճակը պայթյունավտանգ կլինի բառի ամենաուղիղ իմաստով։ Հույսը պրագմատիզմն է։

Խաղաղապահների արդյունավետության մի օրինակ բերեմ Կենտրոնական Ասիայի ուղղությունից։ Հիշեցնեմ, որ Ռուսաստանը, Ղազախստանը, Ուզբեկստանը և Ղրղզստանը 1993թ․-ին որոշում են ստորագրել Հավաքական խաղաղապահ ուժերի (ՀԽՈւ) ստեղծման մասին, որոնք դարձել են տարածաշրջանային կայունության հիմքը։

«Եթե գալու էիք, խի՞ շուտ չեկաք». ինչպես են Հայաստանում դիմավորել ռուս խաղաղապահներին

Այդ ժամանակ ՀԽՈւ-ի կազմը ներառում էր Ռուսաստանի զինված ուժերի 201-րդ մոտոհրաձգային դիվիզիան և Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Ուզբեկստանի ստորաբաժանումները։ Խաղաղապահների հավաքական ջանքերով նույն թվականին հաջողվեց դադարեցնել զինված հակամարտությունը Տաջիկստանում: Հանրապետությունում մնաց Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ ծառայության օպերատիվ խումբը, իսկ 2005 թվականին Տաջիկստանում 201-րդ մոտոհրաձգային դիվիզիայի բազայի վրա ստեղծվեց 201-րդ (ըստ էության՝ խաղաղապահ) ռուսական ռազմաբազան:

Ռուսաստանի Դաշնությունը` որպես ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ, միջազգային հանրության մյուս անդամների հետ պատասխանատվություն է կրում ամբողջ մոլորակի խաղաղության համար: Կանխում և վերացնում է ազգամիջյան և միջհամայնքային հակամարտությունները հետխորհրդային տարածքում և հեռավոր երկրներում՝ առանձին (ինքնավար) առաքելությունների, ՄԱԿ-ի ուժերի և ՀԱՊԿ-ի կոնտինգենտի կազմում:

Հարավսլավիայից մինչև Անգոլա

Ռուս խաղաղապահները զգալի փորձ ունեն, և պատահական չէ, որ ՄԱԿ-ում ռազմական դիտորդների թվով ՌԴ-ն առաջին տասնյակում է։

Նման առաքելությունները պայմանականորեն բաժանվում են երկու տեսակի՝ խաղաղության պահպանում և խաղաղության պարտադրում։ Կախված հակամարտության գոտում տիրող իրավիճակից` խաղաղապահ ուժերի առաջնային խնդիրները և գործողությունները, գործողության կարգավիճակը կարող են փոփոխվել: Այսպես, 2008թ. օգոստոսին վրաց-օսական հակամարտության գոտում խաղաղության պահպանման գործողությունը վերածվեց Վրաստանին խաղաղություն պարտադրելու գործողության (վրացական կողմի՝ ռազմական գործողությունների սկսվելուց և ՌԴ խաղաղապահների դիրքերի վրա հարձակվելուց հետո)։

Ռուս զինծառայողները սկսել են միջազգային դժվարին փորձ ձեռք բերել 1992 թվականից Հարավսլավիայում խաղաղություն պահպանելու ՄԱԿ-ի գործողություններում (1992-2003թթ.), երբ ռուսական զորակազմում 1600 մարդ էր ընդգրկված: Ավելի ուշ նմանատիպ խնդիրներ լուծվեցին Անգոլայում, Լիբերիայում, Մոզամբիկում, Կոտ դ’Իվուարում, Ռուանդայում, Բուրունդիում, Եթովպիայում, Սուդանում, Չադի Հանրապետությունում և Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետությունում (ԿԱՀ):

Յուրաքանչյուր առաքելություն իր բնութագրական առանձնահատկություններն ունի` ըստ հակամարտության կարծրության, անվտանգության գոտում մարտական հակազդեցության ռիսկայնության, ներգրավվող զորքերի և ուժերի քանակի, լոգիստիկայի և ռոտացիայի առանձնահատկությունների, տեղի բնակչության բնույթի ու բնակլիմայական պայմանների։

Զինծառայողները պետք է արագ հարմարվեն անծանոթ երկրի «անկայուն խաղաղության» իրադրությանը և մշտական մարտական պատրաստության մեջ մնան գործուղման ողջ ժամանակահատվածում: Ռոտացիան սովորաբար իրականացվում է կես տարին մեկ, և դա ռազմական խաղաղապահների համար ոգու ուժի ու ֆիզիկական տոկունության խիստ փորձություն է: Դիտորդական առաքելությունները գրեթե անզեն են, խաղաղապահ ուժերի մասնակցությամբ գործողությունների ժամանակ առավելապես թեթև սպառազինություն է կիրառվում։

Ռուս խաղաղապահներն այս տարի ծառայում են ՄԱԿ-ի ինը առաքելություններում՝ Արևմտյան Սահարայում (MINURSO), Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետությունում (MINUSCA), Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում (MONUSCO), Կիպրոսում (UNFICYP), Սուդանում (UNISFA), Կոսովոյում (UNMIK), Հարավային Սուդանում (UNMISS), Մերձավոր Արևելքում (UNTSO), Կոլումբիայում (UNVMC): Ամենախոշորը համարվում է ՄԱԿ-ի և Աֆրիկյան միության՝ Սուդանում ծավալված խաղաղապահ գործողությունը (ավելի քան 20 հազար զինծառայող): Չնայած էկզոտիկ աշխարհագրությանը, դա ծանր կյանքի համար մշտական վտանգ պարունակող աշխատանք է: Ամեն տարի աշխարհում զոհվում է մոտ 100 խաղաղապահ, և շատ դեպքերում՝ նպատակաուղղված հարձակումների ընթացքում։

Ռուս խաղաղապահների զորախմբի տեղաշարժը Լեռնային Ղարաբաղում. տեսանյութ

Ըստ թեմայի

Ղարաբաղի բնակիչները դրական են վերաբերվում ռուս խաղաղապահներին․ գնդապետ Պոլյուխովիչ
Դա ինձ համար բացահայտում էր. Դադիվանքին հարակից դիտակետի խաղաղապահը հաճելիորեն զարմացած է
Ռուս խաղաղապահները շատ ավելին են անում, քան մենք սպասում էինք․ ՊՆ ներկայացուցիչ
թեգերը:
Ռուսաստան, խաղաղապահ, Արցախ

Գլխավոր թեմաներ