08:42 26 ապրիլի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD481.57
  • GBP620.02
  • EUR536.23
  • RUB7.42
Յովսէփ Կիրակոսեանի որդիները

Ինչ է պատերազմի արժէքը, եւ ինչ է խաղաղութեան գինը. հարցուր 6-ամեայ Գեղամին

© Sputnik / Elmira Tevanyan
Հասարակություն
Ստանալ կարճ հղումը
Sputnik Արմենիան` արևմտահայերենով (114)
5310

Գեղամի սիրելի խաղալիքը հրացանն է: Կը կրակէ ամբողջ օրը: Կը կրակէ թուրքին: Կը կրակէ ու խաղալիք հրացանի արձակած ձայները կը խառնուի իր արձակած « տը- տը –տը»- ներուն: Թուացեալ թշնամիի դերին մէջ ալ փոքր եղբայրն է` հնգամեայ Էրիկը:

Էլմիրա Թեւանեան, Sputnik Արմենիա

Արմաւիրի մարզի Ապագա գիւղի իրենց տուն մտնող  հիւրին եղբայրները սկիզբը կը տանին հերոս հայրիկի անկիւնը. անգիր գիտեն բոլոր իրերու պատմութիւնը. մետալներէն որ մէկը ինչու համար  ստացած է ան. «Էս մետալը պապայիս տուել են, որ ինքը կռուելա, որպէս հերոս: Էս միւսը Ղարաբաղում են տուել, էլի որպէս հերոս»,–  պահարանին մէջ խնամքով պահուած պատմութիւնը կը պատմէ Գեղամը: Յետոյ կը պատմէ ու ցոյց կու տայ, թէ  թշնամիին հետ ինչպէս կռուած է իր հայրը: Յետոյ  վիրաւորուած  է ու զոհուած: Հօր վերջին բառերն ալ անգիր գիտեն.

«Տղե՛րք, ես լաւ եմ: Դուք կռուէ՛ք»,- կ’ըսէ թոթովախօս Էրիկը:

Гегам, сын капитана Овсепа Киракосяна, в школе
© Photo : provided by Hovsep Kirakosyan's family
Փոքրիկ Էրիկը` իր հօր անունը կրող դասարանին մէջ

Չարաբաստիկ ապրիլ 2 –էն երեք տարի անց Գեղամը, արդէն իր հօր`Յովսէփ Կիրակոսեանի անունը կրող դպրոցին մէջ ընկերներուն կը պատմէ հօր քաջութեան մասին: «Ես, մամաս  ու Էրիկը կրակրոցների, պայթիւնների տակ  նստեցինք մի մեքենայ, որը վարում էր պապայիս ընկերոջ կինը, ու ինքը էդքան էլ լաւ չէր կարողանում քշէր: Բայց մենք հասանք ուրիշ գիւղ, որտեղ կրակոց չկար»,– կը  պատմէ Գեղամը` չթաքցնելով, որ ճանապարհին եւ՛ գոռացած են վախէն, եւ՛ լացած: Կը պատմէ, թէ ինչպէս  հայրիկն այլեւս  չպատասխանեց իրենց  զանգերուն:

«Պապաս մեզ համբուրեց, խոստացաւ,  որ շուտ կը գայ: Ու չեկաւ»,- կ’ըսէ Գեղամը:  Յուզուած ուսուցչուհիին եւ քար լռութեամբ իրեն լսող համադասարանցիներուն մօտ կը խոստանայ շարունակել  հօր պատմութիւնը:

Հրամանատար Յովսէփ Կիրակոսեան Մատաղիսի (ԻՍՎ) հրամանատարն էր: Ապրիլ  1-ի գիշերը, թշնամիի յարձակման լուրը լսելով, երեխաներն ու կինը ձգելով տունը,  վազած էր զօրամաս` զինուորներուն մօտ: Իր 25 տղաներուն (այդպէս կ’ըսէր իր զինուորներուն ու հոգ կը տանէր անոնց մասին, ինչպէս իր երեխաներուն) տեղափոխելէ յետոյ շտապած էր ընկերներուն օգնութեան: Մինչեւ վերջ: Ու զոհուած:

Հակառակորդին հետ ծանր ու դժուար մարտին վիրաւորուած էր. մինչեւ վերջին պահը ընկերներուն կողքին  եղած էր. անգամ արնաքամ ըլլալով` անոնց յորդորած է. «Տղե՛րք, ես լաւ եմ: Դուք կռուէ՛ք»:

Յովսէփի վերջին բառերը  հայրենի բնակավայրին` իր անուան պուրակին մէջ, յուշարձանի վրայ  յաւերժացած է:

Ի՞նչ  է պատերազմի արժէքը... Ի՞նչ է խաղաղութեան գինը...

Պատերազմը շատ թանկ է ոչ միայն ռազմական սարքերու, զէնք-զինամթերքի  առումով: Պատերազմի համար ժողովուրդները  շատ աւելի թանկ կը վճարեն` իրենց անգին զաւակներու արեամբ:

Сыновья Овсепа Киракосяна Эрик и Гегам
© Sputnik / Elmira Tevanyan
Յովսէփ Կիրակոսեանի որդիները

Իսկ խաղաղութեան գինն ալ չի կրնար անգին արեամբ պահուած հողերու վերադարձը ըլլալ:

Ժողովուրդներուն խաղաղութեան պատրաստելը չի կրնար ենթադրել այդ տարածքներու գնով խաղաղութիւն: Այն տարածքներուն, որոնցմէ որեւէ  դիրք չզիջելու համար զոհուեցան մեր տղաները` եղբայր, ամուսին, հայր…

Եղբայր, ամուսին, հայր...

2016-ի ապրիլ 2-ի 3-րդ տարին է: Երեք տարուան մէջ երեք նախարար  փոխուած է: Երեք նախարարներն ալ ստացած են Հրամանատար Կիրակոսեանի կնոջ` Մարիամի նամակը` ընդառաջելու եւ լուծելու հերոսի  զաւակներուն համար բնակարանի խնդիրը:  Պետութիւնն, ի հարկէ, մէկ անգամ առաջարկեց  4  մլն դրամի դիմաց գտնել բնակարան, որուն համար կը վճարէ, բայց հարցն այդպէս ալ մնաց: 8 հազար տոլարով բնակարան գտնելն այնքան ալ հեշտ չէր: Բնակարան գտնելու նշուած ժամկէտն աւարտելէ ետք պատմութիւնն ալ աւարտուեցաւ: Պետութիւնն այլեւս բան չունի ըսելու այդ երեխաներուն եւ հրամանատարին կնոջ:

Гегам, сын капитана Овсепа Киракосяна
© Photo : provided by Hovsep Kirakosyan's family
Գեղամ Կիրակոսեան

Երեք նախարարներէն  ոչ մէկը այդպէս ալ չէ արձագանքած Յովսէփի կնոջ` Մարիամի խնդրանք-նամակին: Ռազմական կառոյցէն  ոչ մէկ պաշտօնեայ  հետաքրքրուած է, թէ երեխաները ուր  կ’ապրին, ինչպէս կ’ապրին, ինչով կ’ապրին: Այս ընտանիքն այլեւս պետութեան հարկաւոր չէ՞:

Ալ ո՞վ , եթէ ոչ ես

Հրամանատար Յովսէփ Կիրակոսեան կը ծառայէր Հայաստանին, կը ծառայէր օրինակելի սպայի պէս` երբեք չթաքնուելով աւելի ապահով կէտերու մէջ: «Երբ մեր երեխաներն արդէն ծնած էին եւ փոքր էին, աւելի ապահով բնակավայր  տեղափոխուելու մասին, երբեմն, կը մտածէի, բայց երբեք չեմ ըսած Յովսէփին:  Գիտէի, որ ան չէր համաձայներ: Մենք պարզապէս միշտ իր կողքին  եղած ենք: Ու շատերը կ’ըսէին` երկու փոքրիկներու հետ առաջնագիծին մէջ դժուար կ’ըլլայ, բայց  Յովսէփը  ոչ մէկուն կը  լսէր»,– կը պատմէ Մարիամը:

Հրամանատարին  ընտանիքը կ’ապրէր Մատաղիս, կ’ապրէր սպայի ստացած «խեղճ» աշխատավարձով ու երբեք չէր տրտնջար:

Овсеп Киракосян
© Photo : provided by Hovsep Kirakosyan's family
Յովսէփ Կիրակոսեան

«Ալ ով, եթէ ոչ ես: Ես օրինակ կ’ուզեմ ծառայել: Այո՛, հէնց ես իմ ընտանիքով, իմ տղերքով պէտք է սահմանին ապրիմ: Թշնամին պէտք է իմանայ, որ այստեղ կ’ապրին, ծխնելոյզները կը ծխան, ու մենք  այստեղ ենք»,– հրամանատարի բառերը կը յիշէ Մարիամը:

Ապրիլեան պատերազմէն  մէկ ամիս առաջ հրամանատարի ընտանիքը տեղափոխուած էր Մատաղիս սպայական կազմի համար  նախատեսուած նորակառոյցը:

«Չէինք հաւատար, որ վերջապէս բնակարանի վարձ պիտի չվճարենք, անընդհատ չենք տեղափոխուիր մէկ բնակավայրէ միւսը»,–կ’ըսէ Մարիամը: Սակայն անոնց ուրախութիւնը երկար չտեւեց. ապրիլեան պատերազմով ամէն ինչ աւարտուեցաւ: Անոնք  չհասցուցին ապրիլ նոր բնակարանին մէջ` յանձնեցին բանալիներն ու վերադարձան Հայաստան: 

Բնակարանի խնդիրը կարգաւորելու հարցով  հրամանատարի կինը կը փորձէ չյուսալքուիլ, չհիասթափուիլ: Կ’ըսէ` զինուորականի կինը, ապագայ զինուորներու մայրը պէտք է ամուր ըլլայ: Տարիներու ընթացքին ինքն ալ  կոփուած է. զինուորականի կին, այն ալ ականահատողի, երբ մահն ամէն վայրկեան դարանած է հողի տակ: «Ամէն օր կ’աղօթէի, որ բան չպատահի, ամէն օր  վախը սրտիս մէջ կը սպասէի: Եւ խաղաղութիւն կը զգայի  միայն, երբ տուն կը մտնէր»,– յուզուած կը պատմէ Մարիամը:

Հրամանատարին կինը  զինուորական ամուսնուն պէս կը փորձէ նաեւ լաւատես ըլլալ. «Անգամ ամենավատ իրավիճակի մէջ, միեւնոյնն է, լաւատես էր Յովսէփը: Միշտ կ’ըսէր` Մարիամ լաւ պիտի ըլլայ, վաղը հաստատ աւելի լաւ օր պիտի ըլլայ, վաղն աւելի ապահով ու լաւ Հայաստան պիտի ունենանք: Կ’ըսէր`  խաղաղութեան համար միշտ զէնքը ձեռքիդ պիտի պահես եւ ուժեղ ըլլաս»,–կը պատմէ Մարիամը:

Ի վերջոյ, ո՞րն է խաղաղութեան գինը`  հարցուր 6-ամեայ Գեղամին. ան հրացանը ձեռքին, հօրմէ ժառանգած խաժ աչքերն առանց թարթելու «տը- տը- տը» կ’ընէ ու կը պատասխանէ` ես զինուոր պիտի  դառնամ, ես պապայիս  տեղն  ալ պիտի կռուիմ, մենք թուրքին պէտք է յաղթենք, մենք ուժեղ ենք ...

1991-1994 թուականներու Արցախեան պատերազմին եւ Հայաստան-Ատրպէյճան սահմաններուն տեղի ունեցած ռազմական գործողութիւններուն ընթացքին, ինչպէս նաեւ 1994 թուականի մայիսեան անժամկէտ հրադադարէն ի վեր հայկական կողմն ունեցած է շուրջ 9700 զոհ: Ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին զոհուածները հարիւրէ աւելի են…

թեմա:
Sputnik Արմենիան` արևմտահայերենով (114)

Ըստ թեմայի

Հարս կը բերեն գիւղ, որ երեխաները գոնէ ուսուցիչ ունենան. մարզերու մէջ ուսուցիչի սով է
Պետութիւնը կը ծրագրէ երիտասարդներուն վարձով բնակարաններ տալ` ամիսը 10 տոլարով
Կառավարութիւնը կը նպաստէ մինչեւ 10 հեկտար պտղատու այգիներ ստեղծելու նախաձեռնութեան
Յատուկ ջոկատային հովիւները կամ ամենակարճ ռուս–թրքական պատերազմը Հայաստանի մէջ
թեգերը:
Հայաստան, Ապրիլյան քառօրյա պատերազմ, Արցախ

Գլխավոր թեմաներ