10:41 25 հունիսի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD477.81
  • GBP609.64
  • EUR544.32
  • RUB7.60
Յաշար Քուրթ

Արշակ դարձած ստամբուլցի Յաշարի պատմությունը. ի՞նչ կապ ունի Կոմիտասը

© Photo : provided by Yasar Kurt
Հասարակություն
Ստանալ կարճ հղումը
31130

Մոտ տասը տարի առաջ ինչպես թուրք, այնպես էլ հայ հասարակությանը ցնցեց Յաշար Քուրթի պատմությունը. պարզվեց, որ հայտնի ռոք երաժիշտը հայ է: Պատահական բացահայտումը ցնցել էր նաև երգչին... Sputnik Արմենիայի թղթակիցը փորձել է պարզել, թե ինչպես է նրա կյանքը փոխվել այդ պահից ի վեր:

Լիլիթ Հարությունյան, Sputnik Արմենիա

Ճակատագրական բացահայտումը պատահական եղավ, երբ կայացած երաժիշտ, Beyaz Yunus («Սպիտակ դելֆին») ալտերնատիվ ռոք խմբի հիմնադիր, բազմաթիվ ալբոմների հեղինակ Յաշար Քուրթը մոտ 40 տարեկան էր:

Բնիկ ստամբուլցին երաժիշտ և կոմպոզիտոր Արտո Թունջբոյաջյանի հրավերով առաջին անգամ եկավ Հայաստան, որոշեց մի քանի երաժշտական ձայնասկավառակ գնել ու, շապիկներից մեկի վրա տեսնելով հայ մեծ կոմպոզիտոր և երաժիշտ Կոմիտասի պատկերը, ուշադրություն դարձրեց իր հետ ունեցած անհավանական նմանությանը. «Ինչո՞ւ եմ այսքան հայի նման, եթե թուրք եմ...»:

Բոլոր պատահականությունները պատահական չեն

Տուն վերադառնալով` նա ծնողներին հարցրեց.

-Ո՞րտեղից ենք մենք:

-Վանից:

-Ա՜յ թե ինչ: Ամեն ինչ պարզ է... Ինչո՞ւ առաջ այդ մասին չէիք խոսում:

-Դե…, – ծոր տվեցին ծնողները…

Պարզվեց` Ցեղասպանությունից փրկվել և Յաշարի տոհմը վերածնել էր նրա ապուպապը, որն այն ժամանակ 9 տարեկան էր, անունը` Իսմայիլ: Նա ոտքով հասել էր Սև ծովի ափեր, որտեղ նրան ապաստան էին տվել բարի մարդիկ: Ընտանիքի մյուս անդամներին դաժանաբար սպանել էին 1915 թվականի ջարդերի ժամանակ:

Երաժիշտի ապրած ցնցումը վերածվեց զայրույթի (համաձայնեք` հեշտ չէ 40 տարեկանում կրկին բացահայտել ինքնությունդ), և նա որոշեց մեկնել Թուրքիայից: Մոտ 2 տարի ապրեց Եվրոպայում և գրեթե թողեց երաժշտական գործունեությունը:

«Ես հեռացա, դադարեցի համերգներ տալ և սկսեցի լսել ներքին ձայնս... իհարկե, շատ էի կարդում Ցեղասպանության մասին, ինչպես նաև այդ ժամանակաշրջանի պատմությունը: Շատ ժամանակ ունեի այդ հարցը տարբեր կողմերից ուսումնասիրելու համար», –Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում պատմեց երաժիշտը:

Պետք է նշել, որ Յաշարն այն մարդկանցից մեկն էր, ով ներողություն է խնդրել հայերից Ցեղասպանության համար և 2008 թվականի հոկտեմբերին մասնակցել է ստորագրահավաքին (դեռ նախքան իր արմատների մասին տեղյակ լինելը): Նրա խոսքով` Անատոլիայի հայերի պատմությունը գիտեր, բայց ոչ շատ մանրամասն, իսկ Արտո Թունջբոյաջյանի հետ ծանոթանալուց առաջ հայ ընկերներ չուներ:

Турецкий рок-музыкант Яшар Курт
© Photo : provided by Yasar Kurt
Յաշար Քուրթ

«Հայերի պատմության նկատմամբ հետաքրքրությունն այդքան խորը չէր մինչև Հրանտ Դինքի սպանությունը: Այդ ողբերգական իրադարձությունը, կարելի է ասել, շրջադարձային եղավ, քանի որ շատերը բարձրաձայնեցին այդ թեման», – նշեց նա:

Որոշ ժամանակ անց հայտնի ռոք երաժիշտը սկսեց հայերեն սովորել:

«Շուտով ես մկրտվեցի և ստացա Արշակ Ասպետ անունը: 2014 թվականին իմ պատմությունը պատմեցին ծպտյալ հայերի մասին պատմող «Լռության ժառանգությունը» վավերագրական ֆիլմում: Այդ նախագծի շրջանակում ես մեկնեցի Վան, Բերկրի քաղաք, որտեղից էլ սերում է ընտանիքս: Ուզում էի անցյալի մասին ինչ–որ վկայություն գտնել… Ընդհանուր առմամբ, ինձ թվում է, որ առաջընթաց կա իրողությունն ընդունելու հարցում …», – խոստովանեց նա:

Երգիչը բացահայտ հայտարարեց իր արմատների մասին, ավելի ուշ խոստովանեց, որ դրանից հետո հեշտ չէր. թուրք հասարակությունը շատ ցավագին ընդունեց լուրը:

Турецкий рок-музыкант Яшар Курт
© Photo : provided by Yasar Kurt
Յաշար Քուրթ

Հարցազրույցներից մեկում նա ասել է. «Ինձնից երես թեքեցին նույնիսկ նրանք, ում ես ընկեր էի համարում: Եղան մարդիկ, որոնք ասացին. «Դե, եթե հայ ես, ուրեմն չքվի՛ր Հայաստան»: Ինձ համար դժվար է բացատրել, որ եթե ես հայ եմ, ապա այստեղ ես տանն եմ: Նախնիներիս հայրենիքը այդ երկրի մի մասն է դարձել ոչ իրենց կամքով: Բայց, չնայած դրան, հայերն այնքան լավ բան են արել նրա համար, որ ես կարող եմ համարձակորեն հպարտանալ ծագումովս»:

Սակայն, ինչպես մեզ պատմեց Յաշարը, Եվրոպայից վերադառնալով` նրա երկրպագուների մեծ մասը ամեն դեպքում համակերպվեց այս իրողությանը և ընդունեց նրան:

«Լեռներ՝ ամպերի վրա»

Շուրջ 6 տարի առաջ երգիչն իրեն կոչեց «նոր հայ». «Ես կուզենայի հայկական երաժշտություն նվագել, բայց դրա համար այն դեռ ուսումնասիրել է պետք, պետք է հայ դառնալ: Ես դեռ «նոր հայ» եմ»», – ասել է նա հարցազրույցներից մեկում:

Այսօր նա խոստովանում է, որ սովորել է հայ լինել երաժշտության շնորհիվ:

«Որպես պրոֆեսիոնալ` ես երկար տարիներ քրտնաջան աշխատել եմ էթնիկ նյութի հետ, հայկական երաժշտության վրա: Այդպես ես սովորեցի հայ լինել», – ժպտալով ասում է նա:

Պետք է նշել, որ իր ծագման մասին ճշմարտությունն իմանալով` իր կյանքի որոշակի ժամանակահատվածը երաժիշտը նվիրեց Կոմիտասի կյանքի և արվեստի ուսումնասիրման գործին: Իսկ 2-3 տարի առաջ Համշենին (Սև ծովի ափ` Թուրքիայի հյուսիս-կենտրոնական հատվածում գտնվող Սամսուն գավառից մինչև Ռուսաստանի հարավ, բնիկ հայերով բնակեցված տարածք, պատմական Փոքր Հայքը – խմբ.) նվիրված ալբոմ թողարկեց:

Պատասխանելով հարցին, թե արդյոք կա՞ն հատուկ «հայկական» ծրագրեր ապագայի համար` Յաշարը նշեց, որ աշխատում է մյուս հայ արտիստների հետ մի մեծ նախագծի վրա, որը նվիրված է Կոմիտասի 150-ամյակին:

Турецкий рок-музыкант Яшар Курт
© Photo : provided by Yasar Kurt
Յաշար Քուրթ

«Այն ինքնատիպ հեքիաթ է` օպերայի վերածված: Ներառում է պատմություններ, երգեր, Համշենի ծեսեր տարբեր լեզուներով` հին հայերեն, հին հունարեն, լազերեն, թուրքերեն», – պատմեց նա:

Ռոք երգչի խոսքով` եթե ամեն ինչ հաջողությամբ պսակվի, ապա երաժշտական նախագծի առանձին հատվածներ կներկայացվեն արդեն այս տարվա սեպտեմբերին: Բայց բավական ծանր աշխատանք է սպասում:

Յաշարը մեծ ոգևորությամբ է խոսում Հայաստան կատարելիք այցի մասին, որը նախատեսում է ամռանն ու աշնանը:

-Իսկ ի՞նչն ամենից շատ տպավորեց, երբ 2009–ին առաջին անգամ եկաք Հայաստան:

-Ամպերից վեր բարձրացող լեռները, Երևանի քարե շենքերը, ինչպես նաև երաժիշտները, որոնց հետ համագործակցում էի...

Ըստ թեմայի

Ինչպես իսպանացի դիվանագետը Թուրքիայում փրկեց Կոմիտասին. արխիվային տվյալներ
Կոմիտասի կենսագրության որոշ դրվագեր կեղծված են, լուսանկարները` մոնտաժված
Կոմիտասի «Քելե-քելեն» ոտքի հանեց հանդիսատեսին Kavkaz Jazz Fest-ում․ տեսանյութ
Փայտե Աստվածուհին և 5 մետրանոց Կոմիտասը. ինչպես քանդակագործ Բեյբությանը գրավեց Պետերբուրգը
Թուրք ջութակահարը Կոմիտասի «Կռունկն» է նվագել Գյուլերի հիշատակին. տեսանյութ
թեգերը:
երգիչ, Թուրքիա, Հայաստան

Գլխավոր թեմաներ