21:16 07 դեկտեմբերի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD478.03
  • GBP627.41
  • EUR530.47
  • RUB7.50
«Անմահ լեգենդը» գիրքը` Պետրոս Պետրոսյանի ձեռքին

Ինչպես են հայ հետախույզները ՆԱՏՕ–ի ինքնաթիռով հասել ԱՄՆ. դրվագներ Վարդանյանների կյանքից

© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Հասարակություն
Ստանալ կարճ հղումը
148850

Ազգային անվտանգության վետերան Պետրոս Պետրոսյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում պատմել է խորհրդային լեգենդար հետախույզներ Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների աշխատանքային մի քանի դրվագների, այդ թվում` ՆԱՏՕ–ի բարձրաստիճան սպայի հետ նրանց «ընկերության» մասին։

ԵՐԵՎԱՆ, 28 նոյեմբերի — Sputnik. Նելլի Դանիելյան. Ասում են`բոլոր ժամանակներում լավագույնը ճանաչված 100 հետախույզներ են եղել աշխարհում, բայց Պետրոս Պետրոսյանի համար Գեորգի Անդրեևիչն ու Գոհար Լևոնովնան առաջին տեղում են։ Այս մասին Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում  ասաց հայազգի լեգենդար հետախույզ ամուսինների` Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների ծառայակից ընկեր, Հայաստանի անվտանգության համակարգի վետերան Պետրոս Պետրոսյանը։

Петрос Петросян с книгой Бессмертная легенда
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
«Անմահ լեգենդը» գիրքը Պետրոս Պետրոսյանի ձեռքին

«Ես նրանց հետ շփվել եմ 1951թ–ից հետո, երբ Հայաստան եկան։ Այդ ժամանակ ես Պետական անվտանգության կոմիտեի արտաքին կապերի բաժնի պետի տեղակալն էի, հետո բաժնի պետը»,– հիշում է նա։

Աշխատանքի բերումով Պետրոսյանը շատերին է անձամբ ճանաչել, բայց համոզված է` հետախույզ ամուսինների պես պրոֆեսիանալներ չենք ունեցել։

Фотография Геворка и Гоар Вартанян в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների լուսանկարը ԱԱԾ թանգարանում

1970-ականներին, երբ ամուսիններն աշխատում էին Իտալիայում, Պետրոս Պետրոսյանի խոսքով, նրանց հաջողվել է անգամ ՆԱՏՕ–ի ինքնաթիռով ԱՄՆ թռչել։

«Իտալիայում եղած ժամանակ նրանց անհրաժեշտ էր օպերատիվ գործով շատ շտապ ԱՄՆ մեկնել։  Բայց ինքնաթիռ, չվերթ չկար։ Այդ ժամանակ ՆԱՏՕ–ի ամերիկացի բարձրաստիճան սպաներից մեկը նրանց է տրամադրում ՆԱՏՕ–ի օդանավը, որ հասնեն ԱՄՆ։ Իսկ երբ արդեն գաղտնազերծվեց, որ նրանք խորհրդային հետախույզներ են, ու ամերիկացին իմացավ այդ մասին, նա պարփակվեց, էլ ոչ մեկին ոչ մի բառ չասաց»,– պատմում է Պետրոսյանը։

Фотография внучки Уинстона Черчилля Селии Сэндис, которая благодарит Геворка Вартаняна за спасенную деду жизнь в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գևորգ Վարդանյանը Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Ուիսթոն Չերչիլի թոռնուհու` Սիլիա Սանդեսի հետ, ԱԱԾ թանգարան

Ամերիկացի զինվորականը պատահական մարդ չէր։ Նա Հարավային Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի միացյալ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար, ծովակալ Ստենոֆիլդ Թերներն էր, որը հետագայում նշանակվեց ԱՄՆ ԿՀՎ (Կենտրոնական հետախուզական վարչության) տնօրեն։

Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների հիմնական առաքելությունն Իտալիայում ՆԱՏՕ–ի Հարավային թևն ուշադրության կենտրոնում պահելն էր։ Առաջադրանքը կատարելու տարիներին նրանց հաջողվել էր ձեռք բերել հասարակական բարձր դիրք, լավ հարաբերություններ հաստատել Իտալիայի նախագահի, նախարարների, ամերիկյան ծովային բարձրաստիճան սպաների ու անձամբ ծովակալ Թերների հետ։

Фотография Гоар Вартанян и президента России Владимира Путина во время торжественного приема в честь 8 марта Кремле в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գոհար վարդանյանը` ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ` Կրեմլի Գեորգիևյան պալատում` 2006 թ-ի մարտի 8-ի կապակցությամբ կազմակերպած հանդիսավոր միջոցառման ժամանակ

Եթե այս կապերը չլինեին, Վարդանյան զույգին հազիվ թե հաջողվեր ՆԱՏՕ–ի ինքնաթիռով ԱՄՆ հասնել։

Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների հետ ծանոթությունից հետո միայն ծնունդով գյումրեցի Պետրոսյանը պարզեց, որ Գոհար Վարդանյանը (աղջկական ազգանունը` Փահլևանյան) ևս գյումրեցի է։ Ավելին` նրանք մի թաղամասում են ծնվել, մեծացել, ինքն էլ նրա եղբայրների խաղընկերն է եղել։

«Մեր փողոցը 41 փողոցն էր, իրենցը` 39-ը։ Իրենց փողոցում աղբյուր կար, ես միշտ այդ աղբյուրից գնում, ջուր էի բերում։ Իր երկու եղբայրների հետ ծանոթ էի. նրա հետ հետո ծանոթացա»,– ասում է Պետրոսյանը։

Фотография Геворка и Гоар Вартанян в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների լուսանկարը ԱԱԾ թանգարանում

Իր բոլոր հուշերը, պատմական կարևոր դրվագները 95-ամյա նախկին հետախույզը շարադրել է Վարդանյան ամուսիններին նվիրված գրքում ու վստահ է` նրանց նվիրյալ աշխատանքի մասին սերունդները դեռ երկար են հիշելու։

Նոյեմբերի 25-ին Մոսկվայում կյանքից հեռացավ խորհրդային լեգենդար հետախույզ Գոհար Վարդանյանը:

Լեգենդար հետախույզը 93 տարեկան էր: Նրա մահվան մասին հաղորդել է Ռուսաստանի արտաքին հետախուզական ծառայության մամուլի գրասենյակը։

Бюст Геворка Вартаняна в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գևորգ Վարդանյանի կիսանդրին` ԱԱԾ թանգարանում

Գոհար Վարդանյանը ծնվել է 1926 թվականին Հայաստանում, 30-ականներին նրա ընտանիքը տեղափոխվել էր Իրան:

16 տարեկանում Գոհարը Թեհրանում միացել է իր ապագա ամուսնու՝ Գևորգ Վարդանյանի հակաֆաշիստական խմբին: 1943թ-ին` Թեհրանի հայտնի կոնֆերանսի ժամանակ, Գևորգ Վարդանյանի խումբն ապահովել է անվտանգությունն ու խափանել Իոսիֆ Ստալինի, Ֆրանկլին Ռուզվելտի և Ուինսթոն Չերչիլի դեմ գերմանական հետախուզական ծառայության նախապատրաստած մահափորձը: Այս մասին պատմում է հայտնի «Թեհրան-43» գեղարվեստական ֆիլմը:

Фотография Гоар Вартанян в музее СНБ Армении
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գոհար Վարդանյանի լուսանկարը ԱԱԾ թանգարանում

Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների մասին Մոսկվայում մի շարք վավերագրական ֆիլմեր են նկարահանվել:

Նոյեմբերի 29-ին նրան կհուղարկավորեն «Տրոյեկուրովսկոյե» գերեզմանատանը՝ ամուսնու կողքին:

Գևորգ Վարդանյանը մահացել էր 2012-ին:

  • Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների անկյունը` ԱԱԾ թանգարանում
    Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների անկյունը` ԱԱԾ թանգարանում
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Գևորգ Վարդանյանի և ԱԱԾ տնօրեն Գորիկ Հակոբյանի լուսանկարը`ԱԱԾ թանգարանում
    Գևորգ Վարդանյանի և ԱԱԾ տնօրեն Գորիկ Հակոբյանի լուսանկարը`ԱԱԾ թանգարանում
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների հատուկ ակնոցը, որն օգտագործվել է արտերկրում գաղտնի աշխատանքի ընթացքում` փափուկ ժապավենի վրա ռադիոհաղորդագրություններն ընթերցելու համար
    Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների հատուկ ակնոցը, որն օգտագործվել է արտերկրում գաղտնի աշխատանքի ընթացքում` փափուկ ժապավենի վրա ռադիոհաղորդագրություններն ընթերցելու համար
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների համրիչը, որը պատկանել է Գոհար Վարդանյանի հորը` Անդրեյ Վարդանյանին, 1930-1953 թթ. Իրանում բնակվելու ժամանակ։ Ա. Վարդանյանն այն նվիրել է Գևորգ և Գոհար Վարդանյաններին` արտերկիր գաղտնի աշխատանքի մեկնելիս` որպես թալիսման, որը և նրանք պահել են գործուղման ողջ ընթացքում
    Գևորգ և Գոհար Վարդանյանների համրիչը, որը պատկանել է Գոհար Վարդանյանի հորը` Անդրեյ Վարդանյանին, 1930-1953 թթ. Իրանում բնակվելու ժամանակ։ Ա. Վարդանյանն այն նվիրել է Գևորգ և Գոհար Վարդանյաններին` արտերկիր գաղտնի աշխատանքի մեկնելիս` որպես թալիսման, որը և նրանք պահել են գործուղման ողջ ընթացքում
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների ականջակալերը, որը Վարդանյան ամուսինները օգտագործել են գաղտնի աշխատանքի ընթացքում` Կենտրոնից ռադիոհաղորդագրությունների ընդունման նպատակով
    Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների ականջակալերը, որը Վարդանյան ամուսինները օգտագործել են գաղտնի աշխատանքի ընթացքում` Կենտրոնից ռադիոհաղորդագրությունների ընդունման նպատակով
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • 2014 թվականին թողարկված դրոշմանիշ` նվիրված Գևորգ Վարդանյանին
    2014 թվականին թողարկված դրոշմանիշ` նվիրված Գևորգ Վարդանյանին
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Նիկոլայ Դոլգոպոլովի հեղինակած «Վարդանյան» գիրքը ԱԱԾ թանգարանում
    Նիկոլայ Դոլգոպոլովի հեղինակած «Վարդանյան» գիրքը ԱԱԾ թանգարանում
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • «ՄՈՐԶԵ» ապարատ, որը Վարդանյան ամուսինները օգտագործել են արտերկրում գաղտնի աշխատանքի ընթացքում շուրջ 15 տարի
    «ՄՈՐԶԵ» ապարատ, որը Վարդանյան ամուսինները օգտագործել են արտերկրում գաղտնի աշխատանքի ընթացքում շուրջ 15 տարի
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
1 / 8
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գոհար և Գևորգ Վարդանյանների անկյունը` ԱԱԾ թանգարանում

Ըստ թեմայի

Ինչու Գոհար և Գևորգ Վարդանյաններն այդպես էլ երեխա չունեցան. պատմում է ընտանիքի բարեկամը
Պատմությունն այլ ընթացք կունենար առանց Գոհարի և Գևորգի. Պուտինը` հետախույզի մահվան մասին
Պուտինը չի կարողանա մասնակցել Գոհար Վարդանյանի հուղարկավորությանը. Պեսկով
Հայաստանի նախագահը կընդհատի արտասահմանյան այցը Գոհար Վարդանյանին հրաժեշտ տալու համար
թեգերը:
ԽՍՀՄ, Ռուսաստան, ԱՄՆ, Սպա, Պետրոս Պետրոսյան, ՆԱՏՕ, հետախույզ, Գոհար Վարդանյան, Գևորգ Վարդանյան, Հայաստան

Գլխավոր թեմաներ