23:38 07 ապրիլի 2020
Ուղիղ եթեր
  • USD499.37
  • GBP614.92
  • EUR543.06
  • RUB6.62
Սյուժեներ

«Զորաց քարերը» հնավայր է, ոչ թե աստղադիտարան. գիտնականները հիմնավորում են այս պնդումը

Ստանալ կարճ հղումը
ՏԵՏ-Ա-ՏԵՏ (93)
226401
© Sputnik /

Գիտնականները Sptutnik Արմենիայի «Տետ–ա–Տետ» հաղորդման շրջանակում խոսել են «Զորաց քարերի» մասին` վստահեցնելով, որ

Հայաստանը թանգարան է բաց երկնքի տակ: Այս ճշմարտությանը բախվում ենք գրեթե ամենուրեք ու ամեն օր, և դա այլևս չի վիճարկվում: Դա ավելի շատ բացահայտվում է տարբեր պեղումների շնորհիվ: Sputnik Արմենիայի տաղավարում այս մասին նշում են ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Պավել Ավետիսյանը, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր «Զորաց քարեր» հուշարձանի տարածքում իրականացվող պեղումների հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Աշոտ Փիլիպոսյանը, աստղաֆիզիկոս Վահագն Գուրզադյանը:

Աշոտ Փիլիպոսյանի խոսքով՝ «Զորաց քարերի» վերաբերյալ միջնադարյան մեր պատմիչները որևէ տեղեկություն չեն հաղորդում, տվյալներ են եղել միայն 19-րդ դարի վերջին:

«Պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի լաբորատորիայի բաժնի աշխատակիցներ
© Photo : press office of the Service for Protection of Historical Environment and Historical-cultural Museum-reserves

«Արծվանիկի ուսումնական տեսուչ Մելիք-Շահնազարովն առաջին անգամ տվել է ձեռանկարով «Զորաց քարերի» մի քանի նկար և հրատարակել է ամսագրում: 2014 թվականից մեր արշավախումբը պեղումներ է կատարում «Զորաց քարերում», որովհետև սա Արևելյան Հայաստանի այն եզակի հուշարձաններից մեկն է, որի ուսումնասիրությունը կարող է էտալոնային դառնալ ողջ տարածաշրջանի նմանատիպ և համաժամանակյա հուշարձանների ուսումնասիրության համար: Մենք առաջին անգամ անցյալ տարի կարողացանք հուշարձանի ամբողջ հանույթը հանել 16 հեկտարի վրա: Կարևոր հուշարձան է, ունի և՛ բնակատեղի, և՛ դամբարանադաշտ: Պեղումներն առայժմ միայն դամբարանադաշտում են կատարվում», - ասում է Փիլիպոսյանը:

Աստղաֆիզիկոս Գուրզադյանն էլ նշում է, որ Չիկագոյի համալսարանի հրատարակությամբ եվրոպացի հնագետների հետ հրատարակել է գիրք` «Հնագիտական հուշարձանների աստղագիտական թվագրում», որն ավելի լայն իմաստով Մերձավոր Արևելքի հնագիտական ժամանակագրությանն է վերաբերվում:

«Այն, ինչ կատարվում է «Զորաց քարեր» հուշարձանի շուրջ, իհարկե, խայտառակություն է: Դա շահարկվում է ոչ գիտնականների կողմից, առ այսօր չկա ոչ մի աստղագիտական, օրացուցային նպատակներով այդ հուշարձանի կիրառության օրինակ: Որևէ հիմք չկա, որ դա կապվի աստղագիտության հետ: Հայտնի է, որ մարդկության պատմության ընթացքում ստեղծված հուշարձանները` սկսած հին դամբարաններից մինչև միջնադարյան եկեղեցիներ, բոլորն ունեն աստղագիտական ուղղորդվածություն: Դրա մեջ ոչ մի միստիկա չկա, դա եղել է պաշտամունքային պարզ պատճառներով: Իսկ «Զորաց քարերի» վերաբերյալ կեղծ շահարկումները, իհարկե, շատ վնաս են տալիս Հայաստանին: Դա վնասում է Հայաստանի գիտական վարկանիշին: Ես աջակցություն եմ հայտնում այս գործունեությանը և գտնում եմ, որ այստեղ պրոֆեսիոնալների մասնակցությունը այդ հուշարձանի հետազոտմանը շատ մեծ կարևորություն ունի գիտությունը հակագիտությունից տարբերելու համար: Լրատվամիջոցների մասնակցությունը նույնպես պետք է լինի այս ամենի ճիշտ ընկալման գործում»,- ընդգծում է Գուրզադյանը:

Ըստ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Պավել Ավետիսյանի՝ թյուր է «Զորաց քարերը» ընկալել որպես աստղադիտարան, որովհետև դրա մասին որևէ գիտական հիմնավորում չկա:

«Եթե որևէ գիտական հետազոտություն ես հրատարակում, ու դա չի գրախոսվում, ուրեմն մենք գիտության արդյունքի հետ գործ չունենք: Գործնականում շատերը, չկարդալով գիտական աշխատությունները, սկսում են այդ ամենը տարածել: Կեղծ արժեքները հեշտությամբ են մտնում մարդկանց մեջ, և երբ դու գիտականորեն հիմնավորում ես, որ դա աստղադիտարան չէ, դառնում ես թշնամի: Սա խնդիր է, և սարսափելին այն է, որ հանրային կարծիքը ձևավորվում է հենց ապատեղեկատվության ընկալման միջոցով: Մենք գիտենք, որ պատմամշակութային ժառանգության խնդիրները ինքնության ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն», - նշում է Ավետիսյանը:

Նրա խոսքով` Հայաստանում քիչ կան տեղեր, որ դամբարաններն այդքան մեծ են:

«Սա խոսում է հասարակության ամենաբարձր խավի՝ էլիտայի թաղումների մասին: Եվ այս պեղումները հնարավորության կտան պարզելու մեր վաղ հասարակության էլիտայի ապրելակերպը, բազմաթիվ հարցերի, խնդիրների պատասխան կտան, ինչը շատ կարևոր է: Տարածաշրջանում մենք նմանատիպ հուշարձան գործնականում չունենք, միակն է: Քանի որ սա արգելոց-թանգարան է, կարծում եմ, որ մեր պետական այրերի մոտ կան այն նախագծերը, որ այդ տարածքում պետք է անպայման նաև թանգարան կառուցվի»,- ասում է Ավետիսյանը:

թեմա:
ՏԵՏ-Ա-ՏԵՏ (93)

Այլ տեսանյութեր

  • Last update: 22:53 03.04.2020
    10:05 21.03.2020

    Կորոնավիրուսը Հայաստանում

    Հայաստանում կորոնավիրուսի առաջին դեպքի մասին հայտնի դարձավ մարտի 1-ի վաղ առավոտյան. վարակվածը 29-ամյա տղամարդ էր, որն Իրանից Հայաստան էր ժամանել փետրվարի 28-ին: Նա արդեն դուրս է գրվել հիվանդանոցից։ Մարտի 11-ին ՀՀ–ում կորոնավիրուսի երեք նոր դեպք հայտնաբերվեց։

    Վարակվածները եկել էին Իտալիայից։ Նրանցից մեկն Էջմիածնի բնակչուհի է և, ըստ լուրերի, գնացել էր Իտալիա` որդու ընտրյալի համար հարսանյաց զգեստ գնելու, այնուհետև Էջմիածնում մասնակցել էր որդու նշանադրությանը։ Դրանից հետո վարակակիրների թիվը սկսեց աճել։

    Մարտի 16-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտնեց, որ կորոնավիրուսի դեպք է արձանագրվել նաև Երևանի արտադրական ձեռնարկություններից մեկում։

    Դրանից հետո հաստատված դեպքերի մեծամասնությունը կապված էր հենց այդ արտադրամասի հետ:

    Հայաստանում մարտի 16–ից ապրիլի 14-ը արտակարգ դրություն է հայտարարվել։

    Երեկ ԱԺ–ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց մեկուսացման պահանջի խախտումը քրեականացնող օրինագիծը։

  • Չինաստան
    Last update: 20:21 03.04.2020
    13:19 31.01.2020

    Կորոնավիրուսը Չինաստանում և աշխարհում

    2019 թվականին դեկտեմբերին Չինաստանի իշխանությունը հայտարարեց Ուհան քաղաքում անհայտ ծագման վարակի տարածման մասին։ Պարզվեց` հիվանդության հարուցիչը նոր տեսակի կորոնավիրուսն է։

    Ենթադրվում է, որ վարակը մարդկանց է փոխանցվել վայրի կենդանիներից։  Գիտականորեն ապացուցվել է, որ փոխանցման հիմնական գործոն են դարձել թեթև նախուտեստները, մասնավորապես՝ ծովամթերքից և օձից պատրաստված։

    Հունվարի 30–ի դրությամբ Չինաստանում ավելի քան 7771 մարդ է վարակվել կորոնավիրուսով, գրանցվել է մահվան 170 դեպք: ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը, ՉԺՀ-ում ՀՀ դեսպանությունը, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը և ոլորտի մասնագիտացված մարմինները շարունակաբար հետևում են իրավիճակի զարգացմանը։ Նրանք կապի մեջ են միջազգային կազմակերպությունների, ինչպես նաև Չինաստանի իշխանությունների և այլ գործընկեր երկրների հետ: Իրականացվում է անհրաժեշտ տեղեկատվության փոխանակում:

  • «Էրեբունի պլազա»
    Last update: 14:15 05.02.2020
    15:41 23.01.2020

    Կրակոցներ Երևանի «Էրեբունի պլազայում»

    Երևանի «Էրեբունի պլազա» հյուրանոցում հունվարի 23–ին կրակոցներ են հնչել։ Ընստ նախնական տեղեկությունների` զինված անձը կամ անձինք մտել են շենք, առաջին հարկում փորձել ճշտել ՀՀ 2–րդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակն ու կրակ արձակել։

    Շենքում տեղակայված տարբեր գրասենյակների աշխատակիցներին տևական ժամանակ արգելել են դուրս գալ իրենց աշխատասենյակներից։

    Հիշեցնենք` «Էրեբունի պլազա» բիզնես կենտրոնում գործում են մի շարք գրասենյակներ, այդ թվում` «5–րդ ալիք» հեռուստաընկերությունն ու ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակը։

Գլխավոր թեմաներ