10:42 21 հոկտեմբերի 2019
Ուղիղ եթեր
  • USD476.34
  • GBP614.19
  • EUR530.17
  • RUB7.45
Սյուժեներ

«Զորաց քարերը» հնավայր է, ոչ թե աստղադիտարան. գիտնականները հիմնավորում են այս պնդումը

Ստանալ կարճ հղումը
ՏԵՏ-Ա-ՏԵՏ (93)
191901

Գիտնականները Sptutnik Արմենիայի «Տետ–ա–Տետ» հաղորդման շրջանակում խոսել են «Զորաց քարերի» մասին` վստահեցնելով, որ

Հայաստանը թանգարան է բաց երկնքի տակ: Այս ճշմարտությանը բախվում ենք գրեթե ամենուրեք ու ամեն օր, և դա այլևս չի վիճարկվում: Դա ավելի շատ բացահայտվում է տարբեր պեղումների շնորհիվ: Sputnik Արմենիայի տաղավարում այս մասին նշում են ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Պավել Ավետիսյանը, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր «Զորաց քարեր» հուշարձանի տարածքում իրականացվող պեղումների հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Աշոտ Փիլիպոսյանը, աստղաֆիզիկոս Վահագն Գուրզադյանը:

Աշոտ Փիլիպոսյանի խոսքով՝ «Զորաց քարերի» վերաբերյալ միջնադարյան մեր պատմիչները որևէ տեղեկություն չեն հաղորդում, տվյալներ են եղել միայն 19-րդ դարի վերջին:

«Պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի լաբորատորիայի բաժնի աշխատակիցներ
© Photo : press office of the Service for Protection of Historical Environment and Historical-cultural Museum-reserves

«Արծվանիկի ուսումնական տեսուչ Մելիք-Շահնազարովն առաջին անգամ տվել է ձեռանկարով «Զորաց քարերի» մի քանի նկար և հրատարակել է ամսագրում: 2014 թվականից մեր արշավախումբը պեղումներ է կատարում «Զորաց քարերում», որովհետև սա Արևելյան Հայաստանի այն եզակի հուշարձաններից մեկն է, որի ուսումնասիրությունը կարող է էտալոնային դառնալ ողջ տարածաշրջանի նմանատիպ և համաժամանակյա հուշարձանների ուսումնասիրության համար: Մենք առաջին անգամ անցյալ տարի կարողացանք հուշարձանի ամբողջ հանույթը հանել 16 հեկտարի վրա: Կարևոր հուշարձան է, ունի և՛ բնակատեղի, և՛ դամբարանադաշտ: Պեղումներն առայժմ միայն դամբարանադաշտում են կատարվում», - ասում է Փիլիպոսյանը:

Աստղաֆիզիկոս Գուրզադյանն էլ նշում է, որ Չիկագոյի համալսարանի հրատարակությամբ եվրոպացի հնագետների հետ հրատարակել է գիրք` «Հնագիտական հուշարձանների աստղագիտական թվագրում», որն ավելի լայն իմաստով Մերձավոր Արևելքի հնագիտական ժամանակագրությանն է վերաբերվում:

«Այն, ինչ կատարվում է «Զորաց քարեր» հուշարձանի շուրջ, իհարկե, խայտառակություն է: Դա շահարկվում է ոչ գիտնականների կողմից, առ այսօր չկա ոչ մի աստղագիտական, օրացուցային նպատակներով այդ հուշարձանի կիրառության օրինակ: Որևէ հիմք չկա, որ դա կապվի աստղագիտության հետ: Հայտնի է, որ մարդկության պատմության ընթացքում ստեղծված հուշարձանները` սկսած հին դամբարաններից մինչև միջնադարյան եկեղեցիներ, բոլորն ունեն աստղագիտական ուղղորդվածություն: Դրա մեջ ոչ մի միստիկա չկա, դա եղել է պաշտամունքային պարզ պատճառներով: Իսկ «Զորաց քարերի» վերաբերյալ կեղծ շահարկումները, իհարկե, շատ վնաս են տալիս Հայաստանին: Դա վնասում է Հայաստանի գիտական վարկանիշին: Ես աջակցություն եմ հայտնում այս գործունեությանը և գտնում եմ, որ այստեղ պրոֆեսիոնալների մասնակցությունը այդ հուշարձանի հետազոտմանը շատ մեծ կարևորություն ունի գիտությունը հակագիտությունից տարբերելու համար: Լրատվամիջոցների մասնակցությունը նույնպես պետք է լինի այս ամենի ճիշտ ընկալման գործում»,- ընդգծում է Գուրզադյանը:

Ըստ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Պավել Ավետիսյանի՝ թյուր է «Զորաց քարերը» ընկալել որպես աստղադիտարան, որովհետև դրա մասին որևէ գիտական հիմնավորում չկա:

«Եթե որևէ գիտական հետազոտություն ես հրատարակում, ու դա չի գրախոսվում, ուրեմն մենք գիտության արդյունքի հետ գործ չունենք: Գործնականում շատերը, չկարդալով գիտական աշխատությունները, սկսում են այդ ամենը տարածել: Կեղծ արժեքները հեշտությամբ են մտնում մարդկանց մեջ, և երբ դու գիտականորեն հիմնավորում ես, որ դա աստղադիտարան չէ, դառնում ես թշնամի: Սա խնդիր է, և սարսափելին այն է, որ հանրային կարծիքը ձևավորվում է հենց ապատեղեկատվության ընկալման միջոցով: Մենք գիտենք, որ պատմամշակութային ժառանգության խնդիրները ինքնության ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն», - նշում է Ավետիսյանը:

Նրա խոսքով` Հայաստանում քիչ կան տեղեր, որ դամբարաններն այդքան մեծ են:

«Սա խոսում է հասարակության ամենաբարձր խավի՝ էլիտայի թաղումների մասին: Եվ այս պեղումները հնարավորության կտան պարզելու մեր վաղ հասարակության էլիտայի ապրելակերպը, բազմաթիվ հարցերի, խնդիրների պատասխան կտան, ինչը շատ կարևոր է: Տարածաշրջանում մենք նմանատիպ հուշարձան գործնականում չունենք, միակն է: Քանի որ սա արգելոց-թանգարան է, կարծում եմ, որ մեր պետական այրերի մոտ կան այն նախագծերը, որ այդ տարածքում պետք է անպայման նաև թանգարան կառուցվի»,- ասում է Ավետիսյանը:

թեմա:
ՏԵՏ-Ա-ՏԵՏ (93)

Այլ տեսանյութեր

  • WCIT համաժողով
    Last update: 12:33 08.10.2019
    12:33 08.10.2019

    WCIT համաշխարհային համաժողովը Երևանում

    Երևանում մեկնարկել է WCIT 2019 տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային համաժողովը։ WCIT 2019-ը նվիրված է «Ապակենտրոնացման ուժը․ հեռանկարներ և ռիսկեր» թեմային։

    Մասնակցության համար Հայաստան են ժամանել ավելի քան 20 երկրների նախարարական պատվիրակություններ` ավելի քան 2000 մասնակիցներով։ 23 պատվիրակություններ կժամանեն ոլորտային նախարարների գլխավորությամբ, այդ թվում՝ Իրանից, Հունաստանից, Լիբանանից, ԱՄԷ-ից, Վրաստանից, Բուլղարիայից, Ռումինիայից, Ղազախստանից, Ուզբեկստանից, Բանգլադեշից, Բրազիլիայից, Բալթյան երկրներից, Մալայզիայից ու Եթովպիայից ժամանած պատվիրակություններ։

    Հոկտեմբերի 6-ին համաժողովի բացումը նշանավորվեց վիթխարի համերգով, որի ընթացքում 15 երկրների երաժիշտներից կազմված նվագախումբը՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր Սերգեյ Սմբատյանի գլխավորությամբ, նվագեց արհեստական բանականության ստեղծած երաժշտությունը։

    WCIT 2019 ՏՏ համաշխարհային համաժողովը Երևանում կանցկացվի հոկտեմբերի 6–9-ը։ Համաժողովի հյուրերի թվում են նաև աշխարհահռչակ հեռուստաաստղ Քիմ Քարդաշյանը, ամերիկահայ գործարար և Reddit կայքի ու Initialized Capital վենչուրային ընկերության համահիմնադիր Ալեքսիս Օհանյանը։

  • Հրայր Թովմասյան
    Last update: 19:41 03.10.2019
    19:41 03.10.2019

    ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանին պաշտոնանկ անելու գործընթացը

    2019թ.–ի սեպտեմբերի 16–ին «Իմ քայլը» խմբակցության նիստում որոշում էր կայացվել Սահմանադրական դատարանի նախագահ Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ սկսել լիազորությունները դադարեցնելու գործընթաց։ «Իմ քայլը» խմբակցության հեղինակած նախագծին ԱԺ պետաիրավական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն էր տվել։

    Թովմասյանը, ըստ լիազորությունները դադարացնել պահանջող կողմի, կարգապահական էական խախտում է կատարել։ Նրա լիազորությունները դադարեցնելու 4 հիմք կա։ Առաջինը`ՀՀ 2–րդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գործին մասնակցության անհնարինության հիմքեր կային։ Խնդիրն այն է, որ Թովմասյանը փոխկապակցված է ՀՀԿ–ի, ինչպես նաև ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ։

    Երկրորդ հիմքն այն է, որ Հրայր Թովմասյանի և Քոչարյանի պաշտպան Արամ Օրբելյանի միջև քավոր–սանիկական հարաբերություններ կան, ուստի` Թովմասյանը Քոչարյանի գործով վարույթին չպետք է իրոք մասնակցեր։

    Իսկ երրորդ պատճառը, նրանց խոսքով, այն է, որ նախկինում Թովմասյանը Մարտի 1–ի գործով դատավարությունների մասին կարծիք է արտահայտել, մասնակցել քրգործի վարույթին, ինչը կարող էր կրկին անաչառության կասկածներ առաջացնել։

    Չորրորդ պատճառն այն է, որ Թովմասյանն անտեսել է այդ ամենը ու չի անդրադարձել նաև ՍԴ դատավոր Վահե Գրիգորյանի` նաև այս թեմայով բարձրաձայնած խնդիրներին։

    Եթե ԱԺ պատգամավորների 3/5–ը նախագծին հավանություն տա, Թովմասյանի լիազորությունների դադարեցման հարցը արդեն կքննարկի ՍԴ–ն։

    Հրայր Թովմասյանը ՍԴ նախագահ էր ընտրվել 2018–ի փետրվարին։

     

  • ԵԱՏՄ
    Last update: 13:40 01.10.2019
    13:40 01.10.2019

    Եվրասիական բարձրագույն տնտեսական խորհրդի նիստը Երևանում

    2019թ.–ի հոկտեմբերի 1-ին Երևանում անցկացվեց Եվրասիական բարձրագույն տնտեսական խորհրդի նիստը` նեղ և ընդլայնված կազմով։ Նիստի շրջանակում նախատեսվում է ստորագրել ԵԱՏՄ–Սինգապուր ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը։

    Նիստին մասնակցում են Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն, Ղազախստանի նախագահ Կասիմ Ժոմարտ-Տոկաևը, Ղրղըզստանի նախագահ Սոորոնբայ Ժեենբեկովը և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի նախագահ Տիգրան Սարգսյանը:

    Ընդլայնված կազմով նիստին մասնակցելու են նաև Մոլդովայի նախագահ Իգոր Դոդոնը՝ որպես դիտորդի կարգավիճակում գտնվող երկրի ղեկավար, Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին ու Սինգապուրի վարչապետ Լի Սյեն Լուն՝ հրավիրյալ երկրների ղեկավարների կարգավիճակով:

    ԵԱՏՄ–ն միջազգային ինտեգրացիան միավորում է, որը ստեղծվել է Մաքսային միության և Միասնական տնտեսական տարածքի հիման վրա, գործում է 2015 թվականի հունվարի 1–ից։ Միությունը ստեղծված է ԵԱՏՄ երկրներում ծառայությունների, ապրանքների, կապիտալի և աշխատուժի ազատ տեղաշարժումն ապահովելու նպատակով։ ԵԱՏՄ անդամ են Ռուսաստանը, Հայաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանն ու Ղրղըզստանը։ 2019 թվականին միությունը նախագահում է Հայաստանը։

     

     

  • Հայկ Հարությունյան
    Last update: 14:00 25.09.2019
    14:00 25.09.2019

    Հայկ Հարությունյանի մահը. քրեական գործ և մանրամասներ

    Սեպտեմբերի 23–ին Բջնիի իր առանձնատանը հայտնաբերվել է նախկին ոստիկանապետ Հայկ Հարությունյանի դին` գլխին հրազենային վնասվածքով:

    Ավելի ուշ պարզվեց, որ նա մահից առաջ զգալի քանակությամբ ալկոհոլ է օգտագործել։

    Հայկ Հարությունյանը հոկտեմբերի 20-ին կդառնար 64 տարեկան: Նա 1999–ից 2003 թվականները զբաղեցրել է ՀՀ ներքին գործերի նախարարի, իսկ 2003–2008թթ` Ոստիկանության պետի պաշտոնը։ 2010–2014 թվականները նա եղել է Հայաստանի արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության պետը։ «Մարտական խաչ» 2–րդ աստիճանի շքանշանակիր է։

    2019թ.-ի մայիսին տեղեկություն տարածվեց, որ Հարությունյանը վկայի կարգավիճակով հարցաքննվել է Մարտի 1–ի գործի շրջանակում։

Գլխավոր թեմաներ