15:03 01 ապրիլի 2020
Ուղիղ եթեր
  • USD504.47
  • GBP622.36
  • EUR553.45
  • RUB6.46
Հեղինակներ
Ստանալ կարճ հղումը
5 րոպե Դուլյանի հետ (108)
289820

Եկեք անկեղծ լինենք: Տարիներն անցնում են, շատ բան մոռացվում է նույնիսկ մեր նորագույն պատմությունից: Բայց այսօր փետրվարի 19-ն է:

Համբարձում Գալստյան. «Այդ ապուշին պիտի համոզեմ, որ դուրս գալուց հետո ամեն ինչ թողնի ու գրի»

Համենայն դեպս իմ սերնդակիցներին, կարծում եմ, կարիք էլ չկա հիշեցնելու, որ 32 տարի առաջ՝ 1988-ի հենց այս օրը, Երևանում՝ Օպերայի հրապարակում, որը հետագայում ստացավ Ազատության հրապարակ անվանումը, տեղի ունեցավ առաջին մեծ հանրահավաքը, որին միգուցե դուք էլ եք մասնակցել: Ու Հայաստանում ծայր առավ ղարաբաղյան շարժումը: 

Եվ քանի որ այսօր՝ փետրվարի 19-ին, նաև գիրք նվիրելու օրն է, թույլ տվեք գոնե խորհրդանշական ձևով նվիրել ձեզ այս գիրքը: Ինչու եմ ուզում խոսել այսօր հենց այս գիրքի մասին: Այն պարզ պատճառով, որ հեղինակը Համբարձում Գալստյանն է, որն, ի դեպ, այս տարի կդառնար ուղիղ 65 տարեկան: Բայց գիտեք երևի` նա սպանվեց 94 թվականին, երբ ընդամենը 39 տարեկան էր: Երևի ներկայացնելու կարիք էլ չկա. Ղարաբաղյան շարժման ամենաակտիվ մասնակիցներից էր, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ, հետո նաև Երևանի քաղաքապետ: Նրա գիրքը կոչվում է «Չուղարկված նամակներ», հասցեագրված է դստերը՝ Մարիամին, և գրված է Մոսկվայի Բուտիրյան բանտում, որտեղ 1988 թվականի վերջին տեղափոխեցին «Ղարաբաղ» կոմիտեի բոլոր անդամներին: 

Մեջբերեմ:

«Ուզում եմ քեզ մի բան հիշեցնել: Մի անգամ ինչ-որ առիթով ասացիր, որ Գորբաչովը մեզ չի սիրում: Կարծում եմ՝ չարաչար սխալվում ես: Խեղճ մարդը ոչ մի արգելքի ու ծախսի առաջ կանգ չառավ, երկու-երեք հսկա ինքնաթիռ հատկացրեց՝ մեզ իրեն մոտեցնելու համար: Երբեմնի ռազմական շինությունը ներկայումս այնքան մոտ է գտնվում Կրեմլին, որ եթե լուսամուտին կրկնակի ճաղեր չլինեին, ապա կարելի էր տեսնել հերոս քաղաքի հռչակավոր սուտակե աստղերը: Նոր կացարանիցս դժգոհելու առանձնակի պատճառ չունեմ: Մեր բնակարանից շատ վատը չէ: Այնտեղ հինգ հոգով ապրում էինք 18 քառակուսի մետր տարածքի վրա, այստեղ՝ չորս հոգով՝ 11-12-ի վրա»։ 

Եթե նորից պատերազմ սկսվի, այն չի նմանվի 1990-ականներին տեղի ունեցածին. Արմեն Դուլյան

«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներին այնտեղ՝ «Բուտիրկայում», առանձին խցերում էին նստեցրել: Համբարձում Գալստյանը պատմում է. «Վանոն մի փոքրիկ պոեմ է գրել: Ուղարկեց, կարդացի, ու սիրտս շատ լցվեց: Առաջվա նման շատ լավ է գրում: Այդ ապուշին պիտի համոզեմ, որ դուրս գալուց հետո ամեն ինչ թողնի ու գրի: Մյուս ապուշներին ևս: Վանոն բնակվում է հինգ հոգանոց մի համերաշխ կոլեկտիվում, որտեղ  իրենից բացի մի ազգային փոքրամասնություն ևս կա՝ Ադրբեջանից: Վանոն կարծում է, որ հիմնարկի ղեկավարությունը նման տեղաբաշխում կատարելիս որևէ դիտավորություն չի ունեցել՝ ինչպես ինքն ասաց՝ էդ տավարներին ուր է էդքան խելք: Եվ հիմա իրենք էլ հաշտ-համերաշխ ապրում են»:

Իսկ Համբարձում Գալստյանի հետ նույն խցում նստածներին ժամանակ առ ժամանակ տանում էին դատավարության, որտեղ նրանց տրված էր, այսպես կոչված, «վերջին խոսքի» իրավունք: Եվ Համբարձումը նրանց այդ հարցում օգնում էր՝ պարզապես գրում էր նրանց համար այդ «վերջին խոսքը»: Ահա թե ինչպես է ինքը նկարագրում. «Ամենաէական օգնությունս թերևս այն է, որ բախտակիցներիս համար անհասկանալի վարպետությամբ կարողանում եմ կազմել բոլոր տեսակի բողոքները, դիմումները, «վերջին խոսքերը» և սիրային նամակները: Պատկերացնո՞ւմ ես՝ անում եմ բավական հաճույքով, և կամաց-կամաց ստեղծագործության այդ ժանրը սկսում է դուրս գալ»: 

Բա ո՞ւր է խոստացածդ «Վոլգան». ինչո՞ւ հայերը Նոբելյան մրցանակի չեն առաջադրվում

«Գրածս «վերջին խոսքերը» կարդալիս հաճախ ինքս էլ եմ հուզվում: Հապա լսիր. «Քաղաքացի դատավորներ, նայեք այդ գեղեցկադեմ, բայց ալեհեր, ժամանակից շուտ ճերմակած մազերով կնոջը: Նա իմ մայրն է: Նա արժանի էր գիտնական կամ տիեզերագնաց ծնելու, մինչդեռ ինձ նման ստահակ ծնեց: Ես նրա երիտասարդությունը չխնայեցի, գոնե դուք մեծահոգի եղեք նրա ծերության առաջ»: Ո՞նց է: Հիմա պատկերացրու հեկեկացող դահլիճը և դատավորին, որն ամենայն հավանականությամբ, «վերջին խոսքի» հեղինակի տարիքի որդի ունի: Պատիժը քանի՞ տարով կիջեցնի: Ի՞նչ: Ապուշ: Դատավորի տղան համալսարանի կուսակցության պատմության ամբիոնում ասպիրանտ է: Կամ աշխատում է Դանիայի, թե Շվեդիայի խորհրդային դեսպանությունում: Եվ սիրասուն հայրիկը մեկընդմիշտ գիտի, որ լավ ընտանիքների երեխաները մեղադրյալի աթոռին չեն նստում»: 

Ահա այսքանը Համբարձում Գալստյանի գրքից: Պարզապես այսօր անցյալը հիշելու օրն էր: 

«Սովորական ռուս մեծ գրողը». ով ստիպեց Դովլաթովին իր երակներում զգալ հայկական արյունը

թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ (108)

Ըստ թեմայի

«Սամոացի» Միշան, կամ «հայի բախտ» կոչվածը այնքան էլ վատ բան չէ
Ռեյ Կուրցվեյլի կանխատեսումները՝ ազգային պետության վերացում, հավերժ կյանք, նոր մարդ
Կեղծ լուրեր. սուտ է, բայց այնքան գեղեցիկ
թեգերը:
Արմեն Դուլյան, Հայաստան, Վանո Սիրադեղյան

Գլխավոր թեմաներ